Տեսանյութեր

26 համայնք ինչպե՞ս է մի հոգին ղեկավարելու․ համայնքների խոշորացումը Արմավիրի մարզում

26 համայնք ինչպե՞ս է մի հոգին ղեկավարելու․ համայնքների խոշորացումը Արմավիրի մարզում

Արմավիրը Հայաստանի միակ մարզն է, որտեղ համայնքների խոշորացման գործընթաը դեռ չի մեկնարկել։ Կառավարությունն առաջիկայում նախատեսում է մարզում 26 համայնքների միավորմամբ ձևավորել խոշորացված առաջին համայնքը, որի կենտրոնը լինելու է Մեծամորը։ Զարթոնքը մեկն է այն համայնքներից, որոնք ընդգրկվելու են Մեծամորի կամզում։ Զարթոնքի դպրոցի ուսուցչուհի տիկին Սուսաննան դեմ է համայնքների խոշորացմանը «Այստեղ կլինի ներկայացուցիչ, բայց այնտեղ (համայնքային կենտրոնում- խմբ․) նստողն այստեղի հարցերը դժվարութամբ կլուծի։ Հիմնական օրենդրական հարցերը լուծվելու են այնտեղ, ոչ այստեղ, իսկ իսկ եթե ինչ-որ խնդիր կա, ավելի շատ իրենք իրենց հարցերը կլուծեն, քան այս գյուղի հարցերը»։ Տիկին Սուսաննան նաև կարծում է, որ ձևավորվող Մեծամորում չպետք է այդքան շատ համայնքներ միավորվեն․ «Քսանվեց համայնքը ո՞նց է մի հոգին ղեկավարելու։ Ո՞նց է հնարավոր այդքանի հարցերը լուծել»։ Մեկ տարի է, ինչ Սամվել Աղաջանյանն ընտրվել է Զարթոնքի համայնքապետ։ Նա ասում է, որ այդ ընթացքում որևէ տեղեկություն չի ստացել այն մասին, թե երբ է խոշորացվելու Զարթոնքը կամ ինչ փնջում է ներառվելու․ «Հնարավոր էր բրոշյուրներով կամ գրություններով տեղեկացնել։ Ես չեմ պատկերացրել, որ այսքան շատ գյուղեր միանալու են մի փնջի մեջ։ Ինֆորմացիան քիչ է, չենք կարողանում հասկանալ քայլերը, հետևանքները»։ Համայնքները կարող են խոշորացումից առաջ տեղական հանրաքվե նախաձեռնել և խոշորացման վերաբերյալ իրենց կարծիքն արտահայտել։ Սամվել Աղաջանյանը հնարավոր համարում է, որ Զարթոնքի բնակիչները կուզենան հանավքե կազմակերպել, չնայած այն միայն խորհրդատվական բնույթ ունի։ Մեծամոր խոշորացված համայնքի կազմում ընդգրկվելու է նաև Ծաղկունքը։ Գյուղի բնակիչ Անդրանիկ Հարությունյանը դեմ է խոշորացմանը․ «Ասում էին՝ 8-10 գյուղ պետք է միանա, բայց դրան էլ համաձայն չէր ժոովուրդը: Կարող եմ ասել, որ ժոովրդի 99 տոկոսը համաձայն չէ»։ Ծաղկունքի‌ ‌համայնքապետի‌ ‌տեղակալ‌ ‌Ռաֆիկ‌ ‌Սարգսյանն‌ ‌ասում‌ ‌է՝‌ ‌երբ‌ ‌բնակիչներին‌ ‌տեղեկացրել‌ ‌են‌ ‌խոշորացման‌ ‌մասին,‌ ‌նրանք‌ ‌հիմնականում‌ ‌դեմ‌ ‌են‌ ‌եղել։‌ ‌Պարոն‌ ‌Սարգսյանն‌ ‌էլ‌ ‌խոշորացումից‌ ‌բացասական‌ ‌սպասելիքներ‌ ‌ունի․ «Մեր‌ ‌համայնքում‌ ‌մեր‌ ‌ժողովրդին‌ ‌ճանաչում‌ ‌ենք,‌ ‌մեր‌ ‌հարկ‌ ‌ու‌ ‌տուրքերը‌ ‌հավաքում‌ ‌ենք,‌ ‌մեր‌ ‌միջոցները‌ ‌ներդնում‌ ‌ենք‌ ‌համայնքի‌ ‌զարգացման‌ ‌համար։ Մեր‌ ‌բյուջեն‌ ‌գիտենք՝‌ ‌որտեղ‌ ‌պիտի‌ ‌ծախսենք,‌ ‌հիմա‌ ‌այդ‌ ‌26‌ ‌գյուղը‌ ‌պիտի‌ ‌որոշեն, որ‌ ‌էս ‌համայնքում‌ ‌էս ‌տարի‌ ‌էս ‌գործը‌ ‌պիտի‌ ‌արվի,‌ ‌էն ‌համայնքում էն ‌գործը‌ ‌պիտի‌ ‌արվի»: Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը վստահեցնում է, որ համայնքային նոր փնջերը որոշելուց առաջ քննարկումներ է անցկացրել համայնքների թե՛ ղեկավարների, թե՛ բնակիչների հետ։ Սակայն Զարթոնքում և Ծաղկունքում գյուղացիների հետ զրուցելիս նկատեցինք, որ նրանք այնքան էլ լավ տեղեկացված չեն իրենց համայնքների խոշորացման գործընթացից, շատ գյուղացիներ նույնիսկ զարմացան՝ իմանալով, որ Մեծամորի կազմում 26 համայնք է ներառվելու։ Բացի այդ՝ համայնքների բնակիչները երբեմն լավ չեն պատկերացնում, թե ինչ է լինելու խոշորացումից հետո․ շատերը բողոքում են, որ մի փաստաթղթի կամ փոքր հարցի համար պիտի գնան, հասնեն համայնքային կենտրոն, մինչդեռ խոշորացումից հետո նրանք ունենալու են վարչական ղեկավար, որն իրավասու է լինելու բնակիչներին փաստաթղթեր տրամադրել և համայքնապետարանում բնակավայրի խնդիրները բարձրաձայնել։ Այս ամենից կարելի է ենթադրել, որ համայնքների խոշորացման վերաբերյալ մարդկանց բացասական կարծիք ունենալու հիմնական պատճառներից մեկն այն է, որ նրանք բավարար չափով իրազեկված չեն։ Աննա Սահակյան
14:53 - 17 փետրվարի, 2021
Համայնքները մեծ ծրագրեր են իրականացնում, բայց կառավարումը միջնորդավորված է․ խոշորացումը Տավուշում

Համայնքները մեծ ծրագրեր են իրականացնում, բայց կառավարումը միջնորդավորված է․ խոշորացումը Տավուշում

ՀՀ Տավուշի մարզում բոլոր համայնքները խոշորացված են։ Մարզի առաջին խոշորացված համայնքը՝ Դիլիջանը, պիլոտային ծրագրով ձևավորվել է դեռևս 2015-ին։ Վերջին խոշորացումը Տավուշում իրականացվեց անցած տարվա գարնանը. ձևավորվեց Իջևանը, որի կազմում միավորված համայնքները գործում են առանձին, մինչև կանցկացվեն տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ։ Նոյեմբերյանը մեկն է մարզի խոշորացված համայնքներից, ձևավորվել է 2016-ին՝ 9 բնակավայրերի միավորմամբ։ Նոյեմբերյանցի Լևոն Սարուխանյանը դժգոհ է համայնքների խոշորացումից, ասում է՝ իրենց բնակավայրում խոշորացումից հետո ոչինչ չի փոխվել։ Նոյեմբերյանի մեկ այլ բնակիչ՝ Հայկազ Բուդաղյանը, համայնքների խոշորացումից գոհ է։ Նրա կարծիքով Նոյեմբերյանում և համայնքի մյուս բնակավայրերում  խոշորացումից հետո փոփոխություններ եղել են․ «Ասֆալտապատում է եղել, դպրոց գնացող աստիճանները կարգավորվել են, սահմանամերձ Դովեղում մանկապարտեզ է բացվել, Ոսկեվանում, Բաղանիսում շինարարություններ են եղել, Բարեկամավանում կապի բաժանմունք են շինել»։ Infocom-ն արդեն անդրադարձել է խոշորացումից հետո բնակավայրերում ենթակառուցվածքների և ծառայությունների փոփոխություններին։ Նոյեմբերյան խոշորացված համայնքի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դրական փոփոխություններ կան․ համայնքի բնակավայրերում փողոցային լուսավորության, խմելու ջրի ցանցի ներդրման, գազաֆիկացման աշխատանքներ են տարվել։ Սակայն համայնքի բնակավայրերից Բարեկամավանում, օրինակ, խոշորացումից հետո էական փոփոխություններ չկան (Նկար 1)։ Նկար 1 Համայնքների խոշորացումից հետո կրճատվեցին նախկին համայնքապետարանների աշխատակազմերը։ Դեռ խոշորացումից առաջ նշվում էր, որ ախատակազմերի կրճատումից խնայված դրամական միջոցները կարող են ուղղվել համայնքների զարգացմանը։ Մեր ուսումնասիրությունը ցույց էր տվել, որ Տավուշի մարզի խոշորացված գրեթե բոլոր համայնքներում, այդ թվում՝ Նոյեմբերյանում, քչացել են համայնքապետարանների հաստիքները և աշխատակազմերի պահպանմանն ուղղված ծախսերը (Գրաֆիկ 1)։   Գրաֆիկ 1 Նոյեմբերյանի համայնքապետի տեղակալ Խաչիկ Գիշյանը կարծում է, որ խոշորացումից հետո իրենց համայնքապետարանի աշխատանքը շատացել է, իսկ աշխատակազմը նույնն է մնացել․ «Հատկապես քաղաքաշինության, գյուղբաժնի բնագավառներում մենք մնացել ենք քաղաքի հաստիքների մակարդակին, բայց աշխատում ենք համայնքի խնդիրները սպասարկելու համար։ Այսինքն՝ եթե մենք քաղաքաշինության երկու մասնագետներ ունինք, որոնք աշխատում էին քաղաքում, այսօր էլ է այդ երկու մարդն են աշխատում, բայց արդեն համայնքի խնդիրներով են զբաղված»։  Խոշորացված համայնքի բնակավայրերից է Բերդավանը։ Բերդավանցի Սերյոժա Ազատյանը համայնքների խոշորացումից, ընդհանուր առմամբ, գոհ է, սակայն դժգոհություններ ևս ունի. «Կուզենայինք, որ Բերդավանն ինքնուրույն լինի, քանի որ բավականին մեծ է և՛ բնակչությամբ, և՛ տարածությամբ։ Մենք տնօրինենք մեր բյուջեին։ Հիմա մեր նախագահը (նկատի ունի՝ վարչական ղեկավարը- խմբ․), փաստորեն, կախման մեջ է, խնդրողի դերում է․ պետք է գնա Նոյեմբերյան, ղեկավարին խնդրի, ասի՝ բյուջեից հատկացրե՛ք նաև մեզ ճանապարհաշինարարության կամ ջուր անցկացնելու համար»։ Բերդավանի վարչական ղեկավար Սմբատ Մուղդուսյանն ասում է, որ Նոյեմբերյանի ներսում բնակավայրերը շատ լավ հարաբերություններ ունեն։ Ըստ նրա, սակայն, խոշորացման դրական կամ բացասական լինելը կախված է մարդականցից, իսկ երբ մարդկանցից  շատ բան է կախված լինում, կարող են խնդիրներ առաջանալ․ «Գյուղը չի կորցրել իր ինքնուրույնությունը, երբեք համայնքը չի ասել՝ դուք մեր ենթակայության տակ եք, այսպես պիտի լինի։ Մենք աշխատել ենք այլ սկզբունքով․ հավասարությունը պահվել է գյուղերի մեջ։ Բայց սա հետագայում խնդիր է ստեղծելու, որովհետև կարող են տարբեր մարդիկ սկսել աշխատել, որոնք որոնք իրար չկարողանան հասկանալ»։ Տավուշի մարզի մեկ այլ բնակավայր՝ Հաղարծինը, ընդգրկված է Դիլիջան խոշորացված համայնքի կազմում։ Հաղարծինի վարչական ղեկավար Գևորգ Թամրազյանի խոսքով՝ խոշորացումն ունեցել է և՛ դրական, և՛ բացասական արդյունքներ․ «Դրական կողմը միանշանակ այն է, որ դրամաշնորհների միջոցներով Դիլիջան համայնքին տրամադրվեց մեծ քանակությամբ շինարարական տեխնիկա, որը մինչ այդ մենք չենք ունեցել։ Փոքր գյուղերը, չունենալով բավականին ֆինանսական միջոցներ, շատ ժամանակ չէին կարողանում լուրջ ծրագրեր իրականացնել, քանի որ ներդրման հնարավորություն չունեին, իսկ Դիլիջանի հետ միանալով՝ այդ հարցը որոշակի չափով լուծվել է»։  Գևորգ Թամրազյանի կարծիքով՝ խոշորացման բացասական հետևանքներից մեկն այն է, որ բնակավայրերում տեղական ինքնակառավարումն իրականացվում է միջնորդավորված, քանի որ վարչական ղեկավարի պաշտոնը նշանակովի է։ Բացի այդ, ըստ նրա, լավ կլիներ, որ վարչական ղեկավարներն ունենային ֆինանսական կամ վարչական որոշ լծակներ․ «Թեկուզ ամենափոքրիկ հարցով բնակիչը եկել և ֆինանսական օգնության հարց է բարձրացնում, մենք դա որոշելու իրավասություն չունենք, պետք է դիմում վերցնենք, ուղարկենք համայնքապետարան, այնտեղ քննարկենք, որոշենք։ Բնակիչն այն ժամանակ խնդրի լուծմանը սպասում էր մեկ կամ երկու օր, հիմա բավականին երկար գործընթաց է, մինչև լուծվում է»։ Աննա Սահակյան
20:49 - 13 փետրվարի, 2021