Մատենադարան

Հին ձեռագրերի և փաստաթղթերի պահպանման և ուսումնասիրման կենտրոն Երևանում։ Ստեղծվել է 1921 թվականին՝ 5-րդ դարում ստեղծված Էջմիածնի մատենադարանի հիմքի վրա, կոչվել է Մեսրոպ Մաշտոցի անունով։ Եղել է առաջին գիտահետազոտական հաստատությունը Հայաստանում։ 1997թ․ գրանցվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային հիշողության ցանկում։ Այստեղ պահպանվում են շուրջ 23,000 ձեռագիր, հմայիլներ, պատառիկներ և 300, 000 արխիվային փաստաթուղթ։

«Դիմադրության» շարժման մասնակիցները Մատենադարանի մոտից երթով վերադառնում են Ֆրանսիայի հրապարակ
 |news.am|

«Դիմադրության» շարժման մասնակիցները Մատենադարանի մոտից երթով վերադառնում են Ֆրանսիայի հրապարակ |news.am|

news.am: «Դիմադրության» շարժման մասնակիցները շուրջ մեկ ժամ Մատենադարանի դիմաց կանգնելուց հետո, որոշեցին վերադառնալ Ֆրանսիայի հրապարակ: Մինչ այդ ՀՅԴ երիտասարդական միության կենտրոնական վարչության ներկայացուցիչ Սևակ Նազարյանը հայտարարեց. «Մենք այստեղ սպասում ենք, որ մեր ուղերձը հղենք Լիտվայի նախագահին եւ իր միջոցով միջազգային հանրությանն ու ԵՄ-ին. եկել ենք ասելու, որ Հայաստանը միայն այս իշխանությունների ներկայացրած կողմը չէ, Հայաստանն ունի ժողովրդային լայն աջակցություն վայելով հակառակ կողմ, որը նշանակում է, որ այս իշխանությունները չեն ներկայացնում հայ ժողովրդի շահերը»: Նշենք, որ այս պահին Մատենադարանում է գտնվում Լիտվայի նախագահը: Մեծ թվով ոստիկաններ փակել էին Մաշտոցի պողոտան եւ թույլ չէին տալիս, որ ցուցարարները մոտենան Մատենադարանի շենքին:  
18:20 - 20 մայիսի, 2022
Արցախի մշակութային ժառանգության փրկության առնչությամբ գիտնականները դիմել են Պապական աթոռին

Արցախի մշակութային ժառանգության փրկության առնչությամբ գիտնականները դիմել են Պապական աթոռին

Աշխարհի տարբեր երկրների գիտական հաստատությունների շուրջ 150 ներկայացուցիչների և գիտնականների ստորագրությամբ խնդրագիր է ներկայացվել Պապական աթոռի պետքարտուղարությանը՝ Արցախի մշակութային ժառանգության փրկության առնչությամբ: Այս մասին հայտնում են Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանից: Խնդրագրում գիտնականները նշել են, որ Արցախում տեղի ունեցող հումանիտար աղետի կողքին վտանգված է նաև այդ տարածքում ստեղծված հայկական հարուստ մշակութային ժառանգությունը՝ բաղկացած հարյուրավոր վաղքրիստոնեական, միջնադարյան և նոր շրջանի եկեղեցիներից, վանքերից և տարբեր հուշարձաններից: Գիտնականները փաստեր են ներկայացրել, թե ինչպես ոչ վաղ անցյալում Ադրբեջանի կառավարության ներքո համակարգված կերպով ոչնչացման է ենթարկվել վերջինիս վերահսկողության տակ գտնվող տարածքների հայկական գեղարվեստական և ճարտարապետական ժառանգությունը: Գիտնականները հույս են հայտնել, որ Հռոմի Պապի հեղինակավոր միջնորդությամբ հնարավոր կլինի համախմբել համապատասխան միջազգային կառույցներին՝ փրկելու պատմական Հայաստանի տարածքում գտնվող և հավատի վկայություն հանդիսացող ժառանգությունը, որն ունի համաշխարհային նշանակություն:        
20:08 - 10 դեկտեմբերի, 2020
Ունենք Հայրենիք, որի տերը մենք ենք. ԱՀ նախագահը՝ Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության տոնի խորհրդի մասին |armenpress.am|

Ունենք Հայրենիք, որի տերը մենք ենք. ԱՀ նախագահը՝ Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության տոնի խորհրդի մասին |armenpress.am|

armenpress.am: Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության 29-րդ տարեդարձի գլխավոր խորհուրդն է համարում այն, որ շատ սփյուռքահայեր ներկայում ապաստան են գտնում Հայաստանում։ «Շատ սփյուռքահայեր ապաստան են գտել Հայաստանի Հանրապետությունում, իսկ տասնամյակներ առաջ մեր եղբայրներն ու քույրերն ապաստան էին փնտրում օտար ափերում»,- Մատենադարանում կայացած ճեպազրույցում նշեց Արայիկ Հարությունյանը, որը Երևանում է սեպտեմբերի 21-ին նշվելիք Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության 29-րդ տարեդարձի տոնակատարություններին մասնակցելու նպատակով։ «Մենք ունենք հայրենիք՝ կայացած զարգացող երկիր՝ Հայաստանի Հանրապետություն, Արցախի Հանրապետություն։ Ունենք հայրենիք, որը մերն է, որի տերը մենք ենք։ Որպես հայ նշեմ, որ այդ օրը մենք բոլորս հպարտություն ենք ապրում»,- հավելեց Արցախի Հանրապետության նախագահը։   Նա նաև տեղեկացրեց, որ Մատենադարանի տնօրեն Վահան Տեր-Ղևոնդյանի հետ պայմանավորվել են Արցախում հանրային ժամանակակից հանրային գրադարան ունենալու շուրջ համագործակցության վերաբերյալ, և քննարկել, թե նոր ժամանակակից տեխնոլոգիաներն ինչպես են աշխատում Մատենադարանում
18:37 - 20 սեպտեմբերի, 2020
97 տարեկանում վախճանվել է Մատենադարանի վաղեմի գործընկեր, պրոֆեսոր Ռոբերտ Շթելեն

97 տարեկանում վախճանվել է Մատենադարանի վաղեմի գործընկեր, պրոֆեսոր Ռոբերտ Շթելեն

97 տարեկանում վախճանվել է Մատենադարանի վաղեմի գործընկեր, պրոֆեսոր Ռոբերտ Շթելեն։ Այս մասին տեղեկանում ենք Մատենադարանի ֆեյսբուքյան էջից։ «2000 թվականից ի վեր նա մեծ նվիրումով և անշահախնդիր կերպով վերականգնել է մեծ քանակությամբ ձեռագրակազմեր: Պրոֆեսորը բարձր էր գնահատում մեր մշակութային ժառանգությունը և 20 տարիների ընթացքում խորապես ուսումնասիրել էր հայկական ձեռագրական ու, հատկապես, կազմարարական արվեստը: Հարցազրույցների ժամանակ նա երախտիքի խոսքեր էր ասում, որ հենց իրեն է վիճակվել այս պատասխանատու աշխատանքը, որով իր կյանքը վերաիմաստավորել էր: 1999 թվականը շրջադարձային էր հայկական միջնադարյան արծաթակազմ ձեռագրերի փրկության գործում։ Պրոֆ. Շթելեն՝ Մարգրեթ և Յոզեֆ Յաշկե ամուսինների հետ այցելելով Մատենադարան և ծանոթանալով մեր հավաքածուի արծաթապատ ձեռագրերին, առաջարկեց իր մասնագիտական օժանդակությունը դրանց կազմերի փրկության գործում: Հաջորդ տարվանից սկսվեց համագործակցությունը, որն առանց ընդհատման շարունակվեց երկու տասնամյակ։ Սկսվեցին մետաղապատ ձեռագրերի վերականգնման աշխատանքները՝ Վերականգնման բաժնի ողջ անձնակազմի մասնակցությամբ: Այդ համագործակցության արդյունքում ցայսօր նոր կյանք են ստացել ավելի քան 250 մետաղակազմ ձեռագրեր: Այս շնորհակալ գործը շարունակում են Մատենադարանի երիտասարդ վերականգնողները, որոնք աստիճանաբար հմտացան այս ասպարեզում: Մեր շատ սիրելի գերմանացի գործընկերները միշտ մեծ պատրաստակամությամբ փոխանցել են իրենց գիտելիքները երիտասարդներին: Այսօր արդեն կարելի է ասել, որ Մատենադարանում հիմք է դրվել վերականգնողական գործի մի նոր ճյուղի: Վստահ ենք, որ հայ-գերմանական համագործակցությունը շարունակվելու է ձեռագրերի վերականգնման ասպարեզում՝ նորանոր նվաճումներ արձանագրելով, իսկ Ռոբերտ Շթելեն մեր հիշողության մեջ կմնա որպես իր գործի հմուտ վարպետ, հայասեր ու մշակութասեր մի մարդ՝ օրինակելի իր աշխատասիրությամբ ու համեստությամբ»- ասված է Մատենադարանի տարածած հայտարարության մեջ:
18:30 - 16 օգոստոսի, 2020
Անգործ ու «քեֆչի» արհմիության կարծրատիպը պետք է վերափոխվի․ Մատենադարանի աշխատողների արհմիության նախագահության անդամ Ալա Խառատյան

Անգործ ու «քեֆչի» արհմիության կարծրատիպը պետք է վերափոխվի․ Մատենադարանի աշխատողների արհմիության նախագահության անդամ Ալա Խառատյան

Մատենադարանի աշխատողների արհմիության գործունեության, աշխատավայրում գրանցած հաջողությունների ու խնդիրների, արհմիություն-գործատու հարաբերությունների, պետությունից ունեցած ակնկալիքների թեմաներով զրուցել Արհմիության նախագահության անդամ, Մատենադարանի ավագ գիտաշխատող Ալա Խառատյանի հետ։- Ձեր արհմիությունը ստեղծվեց հեղափոխությունից հետո՝ ոգեւորության բարձր ալիքի վրա, դուք էլ նշել էիք, որ դրսում կատարված փոփոխությունները ցանկանում եք բերել ինստիտուտներ, բարելավել ձեր աշխատանքային վիճակը։ Ավելի քան մեկ տարվա ընթացքում ի՞նչ հաջողություններ եք գրանցել, ի՞նչ խնդիրներ եք բացահայտել ձեր աշխատավայրում ու ի՞նչ հարցեր եք լուծել։ - Խնդիրները նկատելի էին մինչեւ հեղափոխությունը, ուղղակի դրանք կա՛մ լռության էին մատնվում, կա՛մ բարձրաձայնելու դեպքում պարզապես անտեսվում էին։ Ճիշտ եք նկատում, որ մեր արհմիությունը ստեղծվել է հեղափոխությունը ինստիտուցիոնալ կառույցներ մտցնելու ցանկությունից։ Պետական եւ նաեւ ոչ պետական որոշ համակարգեր կառավարման ձեւում եւ աշխատանքային հարաբերությունների հարցում լուրջ վերապատրաստում անցնելու կարիք ունեն։ Հեղափոխությունը հաղթանակ էր ռեժիմի դեմ, որը տոտալիտար համակարգի դրսեւորման ձեւ էր, բայց իբր ուներ դեմոկրատական կառավարման անուն։ Բոլոր ինստիտուցիաներն ունեն կառավարման նույն ձեւը՝ հրաման վերեւից, իսկ ներքեւում՝ լուռ ու հնազանդ կամակատարներ։ Ցանկացած այլակարծություն սին կարծատիպերով համեմված որակումներ է ստանում։ Շատ լուրջ խնդիր է աշխատանքային հարաբերություններում աշխատողի անտեսվածությունը կամ նրա ստորադասվածությունը պաշտոնյաներին։ Վարչական կազմը, կարծում եմ, պետք է դիտարկվի ոչ թե որպես մտրակակիր, այլ որպես ավելի բարձր պատասխանատվությամբ ծառայող ու աշխատանք կազմակերպող խումբ։ Մեր համակարգերի դեպքում գործում է  նախկին ռեժիմի օրակարգը՝ վարչական համակարգի բացառիկությունը, եւ դրանից ելնելով էլ՝ միակ տեքստը, որ ստեղծվում է որպես աշխատանքային պրոցեսի շարժիչ ուժ, վարչական համակարգի խոսքն է, իսկ աշխատողները երկրորդային կարգի ոչ կարեւոր զանգված են, որոնք երբեմն անգամ իրավասու չեն այդ խոսքին տեղյակ լինելու։ Մեր՝ արհիմությունը ստեղծածներիս աշխարհայացքը էականորեն տարբեր է նման մոտեցումներից, քանի որ մեզ համար կարեւոր է այլընտրանքային հաղորդակցական միջավայրը, հետեւաբար՝ աշխատողի դերի բարձրացումը։ Այս փոփոխությունների անհրաժեշտությունն էինք մենք զգում, որի հնարավորությունը տվեց հեղափոխությունը։ Կարծում եմ՝ Հայաստանի գրեթե բոլոր հիմնարկներն ունեն նման խնդիր եւ նոր հաղորդակցական համակարգ ստեղծելու անհրաժեշտություն։ Մեր արհմիությունը սա փորձում է լուծել մեր աշխատանքային միջավայրում եւ միտված է բարձրացնելու աշխատողի դերը հիմնարկում։ Ինչ վերաբերում է հարցի երկրորդ մասին, դրա առնչությամբ մամուլում բազմիցս անդրադարձ եղել է, այժմ նշեմ միայն երկուսը։ Մեր արհմիության շոշափելի ձեռքբերումն եմ համարում հատկապես աշխատանքային պայմանագրերի կարգավորումը, որը վերականգնեց աշխատողի՝ Աշխատանքային օրենսգրքով իրեն վերապահված հիմնական աշխատանք ունենալու իրավունքը։ Հայտնի չէ, թե Covid-ի համաճարակի պայմաններում, երբ մարդիկ կորցնում են իրենց աշխատանքը, ինչ կլիներ նրանց հետ, ովքեր Մատենադարանում աշխատում էին ժամանակավոր աշխատանքային պայմանագրով։ Չի բացառվում, որ մեզ հետ էլ պայմանագրերը չերկարացնեին՝ պատճառ բերելով ֆինանսական գործոնը։ Մյուս կարեւոր հարցը, որը առաջ ենք քաշել, նշածս մտքերի իրականացման հնարավորություն է տալիս՝ փոփոխել Մատենադարանի կանոնադրությունը, որտեղ կարեւոր կետեր կվերաձեւակերպվեն աշխատողի՝ իր ղեկավարին ընտրելու, աշխատանքային պրոցեսի կազմակերպման գործում իր ներկայացուցչով ընդգրկված լինելու իրավունքը։ Այս հարցը դեռեւս լուծում չի ստացել, բայց ես հավատում եմ, որ այն հաջող ընթացք կունենա։ - Մատենադարանի արհմիության օրինակով կարող ենք տեսնել Հայաստանում գործատուների եւ աշխատողների վերաբերմունքն արհմիությունների նկատմամբ․ դրսից երեւացող պատկերն այն է, որ տնօրենությունն արհմիությանը որպես հակառակորդ է ընկալում, ձեր եւ ղեկավարության հարաբերությունները կարծես բավական լարված են, աշխատողների զգալի մասն էլ պարզապես կողքից հետեւում է զարգացումներին։ Նախ, որքանո՞վ է այս տպավորությունը համապատասխանում իրականությանը, եւ փոքրաթիվ լինելը, մյուս գործընկերներից աջակցություն չստանալն ինչպե՞ս է ազդում արհմիության աշխատանքի արդյունավետության, ձեր մոտիվացիայի վրա։ - Տպավորությունը ճիշտ է, մեր տնօրենությունը իսկապես լարված է մեր հանդեպ՝ ընդհուպ մինչեւ չբարեւելու աստիճանի։ Ի սկզբանե մենք որդեգրել էինք զրուցելու եւ խնդիրները քննարկելու ձեւաչափը, բայց, ինչպես արդեն ասացի, Մատենադարանում, ինչպես եւ հայաստանյան գրեթե բոլոր հիմնարկներում, աշխատանքային հաղորդակցությունը կառուցված է բացառիկության սկզբունքի վրա՝ ղեկավար կազմի բացառիկ առաջնայնության, եւ տնօրենությունը պատրաստ չէր ընդունելու այլ կարծիք, այլ խոսք եւ վիժեցրեց քննարկման ու զրույցի ֆորմատը՝ ամեն անգամ հանդիպումները վերածելով վեճի հարթակի։ Արդյունքում հասկացանք, որ մեր բարձրացրած հարցերն այդ ֆորմատով լուծելու փորձերն անօգուտ են։ Տնօրենությունն էլ շարունակում է գործադրել իր նախընտրած հաղորդակցության հոսքը՝ տոտալիտար ձեւը։ Ինչ վերաբերում է աշխատողների՝ մեր հանդեպ ունեցած վերաբերմունքին, ես չեմ կարծում, թե մենք փոքրաթիվ ենք։ Մեր քանակը բավարար է մեզ հուզող հարցերը բարձրացնելու համար, եւ մեր մոտիվացիան չի նվազում այն բանից, որ ամբողջ Մատենադարանը չի անդամագրվել արհմիությանը։ Ունենք լուռ աջակիցներ, ունենք նաեւ աջակիցներ, որ գոնե մեզ ասում են մեր գործունեության հանդեպ իրենց համակրանքի եւ մեր սկզբունքները կիսելու մասին։ Ի վերջո, բոլորն օգտվեցին մեր ձեռքբերումներից՝ պայմանագրերի փոփոխությունից, ինչի արդյունքում ժամանակավոր աշխատողից դարձան հիմնական եւ ստացան տարիներով իրենցից խլված երկարացված արձակուրդային իրավունքը։ Դեռ ոչ ոք չի ընդդիմացել սրան, չի հրաժարվել երկարացված արձակուրդից կամ հիմնական պայմանագրից։ Մեր քայլը հանուն բոլորի էր։ - Մատենադարանի տնօրեն Վահան Տեր-Ղեւոնդյանը վերջերս ձեր գործունեությունը բնորոշել էր հետեւյալ կերպ․ «Ինձ ասացին, որ ուզում են արհմիություն ստեղծել: Ասացի` շատ լավ եք անում, քանի որ ինքս էլ գտնում եմ, որ դա օգտակար բան է հիմնարկի համար: Ասացի` գուցե առաջին հերթին կոլեկտիվի ժողո՞վ հրավիրեք, մարդիկ գրանցվեն, կանոնադրություն հաստատվի, հետո մարդիկ իրենց միջից ղեկավար ընտրեն: Բայց նրանք հակառակ կողմից գնացին, երեքով ՀԿ ստեղծեցին, իրենց ղեկավար հռչակեցին, այդպես ինքնահռչակ մի յոթ հոգի անդամ հավաքեցին, հիմա այդ յոթը ոչնչի չի մասնակցում, իսկ երեք հոգին կոլեկտիվի անունից ինչ-որ բաներ է ասում, որի իրավունքը չունի»: Նա նաեւ նշել էր, որ դուք նպատակ եք դարձրել հաստատության վարկաբեկումն ու անվանարկումը։ Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք գործատուի այս խոսքերը։ - Մեր տնօրենը արհմիության մասին ունի այլ պատկերացում, դա նույնն է, ինչ շատերինը՝ արհմիությունը որպես խնջույքների, թաղման արարողությունների կազմակերպող, տոնական օրերին նվերներ մատուցող կառույց։ Այս ամենը բնորոշ է հաղորդակցման իներցիոն համակարգերին, երբ հայացքը միշտ անցյալում է, փաստարկումը՝ հիմնված անցյալի վրա։ Բայց նորարարական համակարգերում կարեւորը նշանակալից նորն է, պրոֆեսիոնալիզմը։ Մեր արհմիությունը չէր կարող օրինակ ունենալ անցյալի նմանատիպ արհմիության մոդելը, դա պրոֆեսինալ չէր լինի մեր կողմից, հետեւաբար՝ այն ստեղծելու կարիք էլ չէր լինի։ Այդտեղ ապատեղեկատվություն կա։ Մեր տնօրենի խոսքից կարելի է եզրակացնել, որ նա կա՛մ ծանոթ չէ «Արհմիությունների մասին» օրենքի կետերին, կա՛մ միտումնավոր է ապատեղեկատվություն տալիս։ Նախ՝ օրենքը երեք հոգու թույլատրում է ստեղծել արհմիություն․ ամենեւին պարտադիր չէ, որ ամբողջ կազմը լինի արհմիութենական, երկրորդ՝ երեք հոգին բավականին մեծ ուժ է՝ հարցեր ու խնդիրներ բարձրացնելու համար։ Մենք ենք որոշել, որ ստեղծենք, մենք էլ ստեղծել ենք, բայց մեր հիմնադիր կազմը երեք հոգի չէ, այլ ավելին։ Այստեղ ոչ մի անհարգալից բան չկա մյուսների հանդեպ։ Մենք անօրինական ոչինչ չենք արել։ Միշտ եղել ենք օրենքի շրջանակում եւ արհմիության գործունեությունն էլ հենց օրենքի գերակայության հաստատումն է, ինչը պարզ արտահայտված է մեր գործունեության մեջ։ Եթե մարդիկ ցանկանում են լինել արհիմության կազմում եւ բարձրացնել իրենց հարցերը, կարող են հանգիստ անդամագրվել։ Մեզ բազմիցս դիմել են մեր գործընկերները՝ այս կամ այն աշխատանքային կոնֆլիկի կամ խնդրի շուրջ, բայց քանի որ չեն եղել արհմիության մեջ, նրանց հարցերին, որոնք միայն իրենց են վերաբերում, չէինք կարող լուծում տալ։ Երկրորդ անհամապատասխանությունը իրականությանը՝ մենք չենք ստեղծել հասարակական կազմակերպություն, այլ ստեղծել ենք արհմիություն, դրանք տարբեր հասկացություններ են եւ տարբեր օրենքներով են վերահսկվում, չենք կարող, չէ՞, օրինակ, Մատենադարանը անվանել առեւտրի կենտրոն, նույն կերպ չենք կարող արհմիությունը անվանել հասարակական կազմակերպություն։ Տնօրենը տեսել է մեր փաստաթղթերը եւ գիտի, որ դրանք ոչ թե ՀԿ-ի, այլ արհիմության ստեղծման փաստաթղթեր են։ Ի վերջո կարելի է  հարցում անել  եւ համոզվել, որ մեր ստեղծածն արհմիություն է, Պետռեգիստրում գրանցված ենք։ Հարցի հաջորդ մասն այն է, որ մենք, իբր թե, վարկաբեկում ենք Մատենադարանի անունը։ Ի՞նչ եք կարծում Դուք՝ որպես այս պահին ինձ ունկնդրող մարդ, Մատենադարանի անունը վարկաբեկվե՞ց, երբ, օրինակ, վերականգնվեց աշխատողներից մի քանի տարի խլված երկարացված արձակուրդի իրավունքը կամ վերակնքվեցին աշխատանքային պայմանագրերը։ Ցանկացած կառույց հենց բարեփոխումներով է զարգանում։ Մենք նպաստել ենք, որ Մատենադարանում լուծվի շատ կարեւոր խնդիր, եւ դա ոչ թե վարկաբեկում է Մատենադարանի անունը, այլ ի պատիվ աշխատանքի հարաբերություններում առկա խնդիրները լուծելու կարողության է։ Դրանով պետք է հպարտանալ։ Այստեղ մի շատ նուրբ կետ կա, որ ես կապում եմ խոսքիս առաջին հատվածին․ քանի որ պաշտոնյաները դեռեւս հիերարխիկ մտածողության կրող են, չեն հաղթահարել հաղորդակցման այդ ձեւը եւ չեն անցել նորարարական ու դեմոկրատական ձեւին, նրանց թվում է, թե իրենք նույնանում են տվյալ հաստատության հետ։ Բայց դա այդպես չէ։ Ես մի առիթով ասել եմ՝ Մատենադարանը ժառանգություն չէ, այն բոլորինս է՝ բոլոր աշխատողներինը, եւ բոլորիս իրավունքներն ու աշխատանքային նորմալ հաղորդակցությունը պետք է ապահովված լինի: - Որքանո՞վ է հաջողվել այս ընթացքում իրազեկել Մատենադարանի աշխատակիցներին, թե իրականում ինչ է արհմիությունը, ինչի համար է նախատեսված։ Ստացվու՞մ է ձեր ձգտումներով վարակել նաեւ մյուս աշխատողներին եւ ներգրավել միության մեջ։ - Փորձում ենք իրազեկել, բայց շատերի մոտ կա արհմիության սովետական մոդելի կարծրատիպը։ Օրինակ, մի անգամ մի աշխատակից ասում էր՝ քանի որ արհմիություն ենք, իրեն առողջարանի ուղեգիր տանք։ Կարծում եմ՝ հենց մեր գործունեությունը իրազեկում է այլ ու իսկական արհմիության մոդելի մասին եւ իրազեկում է ոչ միայն մատենադարանցիներին, այլեւ Մատենադարանի պատերից դուրս։ Մեր հիմնադիր կազմը հետագայում համալրվեց, մեր կոլեգաները ցանկություն հայտնեցին միանալու, հայտնեցին իրենց աջակցության մասին, բայց կան նաեւ այնպիսիք, որոնք վախենում են եւ ասել են այդ մասին։ Այդ վախերը բխում են վերը նշածս պատճառներից՝ վարչական կազմին բացառիկություն հաղորդելուց։ Այդ պատճառով էլ, ինչպես վարչական կազմը, այնպես էլ որոշ աշխատողներ չեն պատկերացնում, որ ավելի ճիշտ կազմակերպվող աշխատանքային հարաբերություններ էլ կարող են լինել, որտեղ բոլորը մասնակից են, եւ չկան կամակատարներ։ Ի դեպ, կուզեի ընդգծել, որ գիտական հիմնարկներին այս մտածողությունն իսկապես պատիվ չի բերում, ես չեմ կարողանում պատկերացնել գիտնական, որ հնազանդվելն ու լուռ ենթարկվելը գերադասի կամ կարծիք չհայտնի եւ հայտնողին էլ քննադատի։  - Արհմիությունների զարգացման գործում մեծապես կարեւոր է հենց աշխատողների նախաձեռնողականությունը, սակայն ցանկացած հարցում բարեփոխումներից խոսելիս նախեւառաջ մեր հայացքն ուղղում ենք պետությանը։ Ի վերջո, արհմիությունների ներկայիս ցածր հեղինակությունը նաեւ պետական քաղաքականության հետեւանքն է։ Հեղափոխությունից հետո արհմիություն ստեղծելիս ի՞նչ էիք ակնկալում պետությունից եւ որքանո՞վ են արդարացել ձեր սպասելիքները։ - Երբ այս կառավորությունը իշխանության եկավ, շեշտադրում էր արհմիություններ ստեղծելու անհրաժեշտությունը։ Սա շատ ճիշտ է։ Եվրոպայում անհնար է պատկերացնել որեւէ աշխատավայր, որտեղ չկա գործող արհմիություն։ Եվ այդ արհմիություները լուծում են շատ կարեւոր հարցեր ու աշխատանքային կոնֆլիկտներ։ Նրանք են պաշտպանում աշխատողին վարչական եւ աշխատանքային հնարավոր բոլոր խնդիրներից։ Եվ դա նորմալ է։ Այնտեղ ոչ մի գործատու չի մտածում, որ եթե արհմիությունը բարձրացրեց հարցերը, դրանով իրենց հիմնարկը վարկաբեկվեց։ Ընդհակառակը, պետությունը պարտադրում է, որ դրանք լինեն՝ խնդիրները տեղում կարգավորելու համար։ Պետությունից ակնկալելի է, որ «Արհմիությունների մասին» օրենքում փոփոխություններ լինեն, եւ օրենքով նրանց արտոնվեն այն իրավունքները, որոնք արհմիություններն ունեն դրսում՝ աշխատողին ցանկացած հարցում աջակցել կարողանալու համար։ Օրինակ՝ Գերմանիայում արհմիությունները ունեն նաեւ «զսպաշապիկի» դեր՝ կանխում են աշխատողի հանդեպ ցանկացած ոտնձգություն։ «Արհմիությունների մասին» օրենքը փոխելու նախագիծ կա, կարծում եմ՝ այն օրենքի ուժ կստանա։ Պետությունից ակնկալում ենք նաեւ, որ արհմիությունների գոյությունը իսկապես քաջալերվի եւ վերափոխվի անգործ ու «քեֆչի» արհմիության մասին կարծրատիպը։ - Հաշվի առնելով ձեր կուտակած փորձը եւ այն խնդիրները, որոնց բախվել եք՝ արհմիությունների ոլորտում ի՞նչ հիմնական բարեփոխումների անհրաժեշտություն եք տեսնում։ - Օրենսդրական բարեփոխումների անհրաժեշտության մասին արդեն նշեցի, բայց շատ կարեւոր է նաեւ մշակութային փոփոխությունը՝ մարդկանց գիտակցության բարձրացումը։ Աշխատողը պիտի հասկանա, որ ինքն ունի աշխատանքային նորմալ պայմանների ու հարաբերությունների իրավունք, եւ իր աշխատավայրում դրանք պետք է ապահովվեն, եւ արհմիության դերն էլ պիտի տեսնի դա վերահսկելու ու իրեն աջակցելու մեջ։ Աստղիկ Քեշիշյան
20:40 - 26 հուլիսի, 2020
Մատենադարանի տնօրինությունը չի տրամադրում արհմիությանը բյուջեի և պարգեւավճարների ցանկը

Մատենադարանի տնօրինությունը չի տրամադրում արհմիությանը բյուջեի և պարգեւավճարների ցանկը

Մատենադարանի տնօրինությունը չի տրամադրում արհմիությանը բյուջեի և պարգևավճարների ցանկը։ Այս մասին ֆեյսբուքյան էջում տեղեկացնում է Մատենադարանի աշխատողների արհմիությունը։ Հայտարարության մեջ, մասնավորապես, ասվում է. «Մատենադարանի տնօրինությունը մերժել է արհմիության դիմումները՝ տրամադրելու Մատենադարանի բյուջեի եւ արտաբյուջեի չափը, ինչպես նաեւ 2019 թ. տարեվերջյան պարգեւավճարներից (35.067.500 դրամ) զատ բաշխված 22.005.500 դրամ պարգեւավճարներ ստացած աշխատակիցների ցանկը եւ պարգեւավճաների չափը՝ պնդելով, որ Մատենադարանի արհմիությունը չի կարող հանդես գալ որպես աշխատողների ներկայացուցիչ: Հայտարարում ենք, որ սա ուղղակի ճնշում եւ խոչընդոտ է արհմիության գործունեությանը: Մատենադարանի բյուջեն չի կարող փակ գաղտնի տեղեկություն լինել, այն ենթակա է հրապարակման: Ինստիտուտի բյուջեի չափի մասին տեղեկություն ստանալը եւ դրա շրջանակներում իր աշխատանքային կարիքներից բխող առաջարկներ անելը Մատենադարանի յուրաքանչյուր աշխատողի անքակտելի իրավունքն է: Աշխատողները իրավունք ունեն ստանալ նաեւ 2019 թ. պարգեւավճարների բաշխման մասին տեղեկություն: Պարգեւատրման թափանցիկությունը եւ հաշվետվողականությունը կարեւորագույն նախապայման են աշխատավայրում արդարության մթնոլորտ ապահովելու համար: Տեղեկատվության ազատության մասին ՀՀ օրենքի հոդված 6.1-ի՝ յուրաքանչյուր անձ իրավունք ունի ծանոթանալու իր փնտրած տեղեկությանը եւ (կամ) դա ստանալու նպատակով օրենքով սահմանված կարգով հարցմամբ դիմելու տեղեկատվություն տնօրինողին եւ ստանալու այդ տեղեկությունը։ Հոդված 7.3.1-ով՝ եթե Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ եւ (կամ) օրենքով այլ բան նախատեսված չէ, ապա տեղեկատվություն տնօրինողը տարին առնվազն մեկ անգամ հրապարակում է իր բյուջեն: ՀՀ ԱՕ հոդված 25-ի համաձայն՝ աշխատողների ներկայացուցիչներն իրավունք ունեն` սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով գործատուից ստանալու տեղեկատվություն, գործատուին ներկայացնելու առաջարկություններ աշխատանքի կազմակերպման վերաբերյալ, կազմակերպությունում վարելու կոլեկտիվ բանակցություններ, կնքելու կոլեկտիվ պայմանագրեր, իրականացնելու դրանց կատարման հսկողությունը, աշխատանքային օրենսդրության եւ աշխատանքային իրավունքի նորմեր պարունակող այլ նորմատիվ իրավական ակտերի կատարման նկատմամբ կազմակերպությունում իրականացնելու ոչ պետական վերահսկողություն, կազմակերպությունում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը, կոլեկտիվ եւ աշխատանքային պայմանագրերին հակասող կամ աշխատողների ներկայացուցչի իրավունքները խախտող գործատուի եւ նրա լիազորած անձանց որոշումները եւ գործողությունները բողոքարկելու դատական կարգով, կազմակերպությունում մասնակցելու աշխատանքային ծրագրերի մշակմանը եւ դրանց կենսագործմանը, գործատուին ներկայացնելու առաջարկություններ` աշխատողների աշխատանքի եւ հանգստի պայմանների բարելավման, նոր տեխնիկայի ներդրման, աշխատանքի թեթեւացման, աշխատանքի վարձատրության չափի եւ կարգի վերաբերյալ: ԱՕ հոդված 26-ի համաձայն՝ գործատուն պարտավոր է` 1) հարգել աշխատողների ներկայացուցիչների իրավունքները եւ չխոչընդոտել նրանց գործունեությանը: Աշխատողների ներկայացուցչի գործունեությունը չի կարող դադարեցվել գործատուի ցանկությամբ. 2) խորհրդակցել աշխատողների ներկայացուցիչների հետ աշխատողների իրավական վիճակի վրա ազդող որոշումներ ընդունելիս, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում ստանալ նրանց համաձայնությունը»։
18:10 - 12 մարտի, 2020
«Մատենադարանի» աշխատակցուհիները դժգոհ են իշխանությունների աշխատանքի մեթոդներից |news.am|

«Մատենադարանի» աշխատակցուհիները դժգոհ են իշխանությունների աշխատանքի մեթոդներից |news.am|

Արհմիության և Հին հայկական ձեռագրերի «Մատենադարան» թանգարան-ինստիտուտի փոխգործակցությունը ցույց է տալիս, որ չնայած այն բանին, որ հեղափոխությունից հետո հայտարարվել էր օրենքի գերակայության ձեւավորման մասին, իրավիճակը չի փոխվել շատ կառույցներում, հատկապես` միջին օղակներում, եւ հանցավոր համագործակցությունը շարունակվում է: Այս մասին մարտի 4-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց «Մատենադարանի» աշխատակից Գայանե Այվազյանը` պարզաբանելով, որ, մասնավորապես, խոսքն իրենց հաստատության մասին է: Ըստ նրա, ղեկավարությունը` ի դեմս նոր Հոգաբարձուների խորհրդի, Կանոնադրությունը փոխելու նախաձեռնություն էր ձեռնարկել, որն ընդունվել է օրենքի խախտմամբ, քանի որ արձանագրությունը ստորագրվել էր 10 հոգու կողմից, իսկ այն ընդունելու համար անհրաժեշտ է 13 անդամի ստորագրությունը:մինչդեռ պետական ռեգիստեր է ներկայացվել արձանագրությունից քաղվածք, որի համաձայն 13 հոգի է ստորագրել այդ արձանագրությունը: «Այս բոլոր տեղեկություններն ունենալով՝ մեր քաղաացիական պարտքը համարեցինք իրազեկել իրավապահներին: Դիմեցինք Գլխավոր դատախազություն: Ըստ էության, հիմա այդ գործը կոծկելու փորձ է արվում, բացատրությունն այն է, որ հանցակազմ չկա: Կենտրոն ոստիկանությունից ստացել են քրեական գործի հարուցումը մերժող նամակ, հիմքերը չափազանց անբավարար են»,- ասաց Գ. Ավագյանը: Նա պարզաբանեց, որ ոստիկանությունից նամակ էր ստացվել գործ հարուցելը մերժելու վերաբերյալ, որը կբողոքարկվի: Գ.Ավագյանը նշեց, որ մի քանի անգամ դիմել են ԿԳՄՍ նախարարություն,  սակայն միշտ ստանում են նմանատիպ  պատասխաններ:«Վստահ չեմ, գուցե նախարարությանն իրեն թույլ չի տալիս հիմնադրամի ինքնավարության գործերին միջամտել, բայց ստանդարտ իրավիճակում չենք գտնվում, ինքնավարությունը բռնազավթված է: Երկրորդ, ըստ էության, հասկանում ենք, որ փակ շղթա է գործում. դիմումներ, նամակներ ես գրում, հասնում է մի օղակ,  նույն պատասխաններ ես ստանում, գլխավորապես տնօրինության պատասխաններն են: Առանց որևէ բացատրության մեր նամակներին պատասխան ենք ստանում տնօրինությունից»,- ասաց նա: Ա.Ավագյանը տեղեկացրեց, որ կանոնադրական փոփոխությունների փաթեթ են մշակել, ավելի դեմոկրատական կառավարում կմտցնեն ինստիտուտում,  ներկայացնելու են այդ փաթեթը հոգաբարձուների խորհրդին, չգիտեն՝ ինչ արձագանքներ կլինեն: Ավագյանն  ասաց, որ իրեն սպառնացել են, որ կարող են ազատել աշխատանքից, սակայան  տեղյակ է, որ  չեն կարող իրեն ազատել, քանի որ արհմիության անդամ է։ Արհմիության գործունեության շնորհիվ հասել են նրան, որ աշխատանքային պայմանագրերը դարձել են անժամկետ, այսինք վերականգնվել են իրենց մշտական հաստիքներում, կարող են ազատել այն դեպքում, երբ պատշաճ չեն կատարում իրենց աշխատանքը: «Մատենադարանի» աշխատակից Ալլա Խառատյանը, իր հերթին, շեշտեց, որ արհմիության անդամների եւ ինստիտուտի ղեկավարության բոլոր հանդիպումներն անցել են լարված մթնոլորտում, ինչը պայմանավորված էր դժգոհությամբ չկարգավորված խնդիրներներ բարձրացնող մարմնի առկայությամն կապակցությամբ:
15:32 - 04 մարտի, 2020
Կազմալուծվել է 2 հետազոտական խումբ, սակայն նրանք, ովքեր այնտեղ աշխատել են, աշխատանքից չեն ազատվել,․ Մատենադարանի տնօրեն |armenpress.am|

Կազմալուծվել է 2 հետազոտական խումբ, սակայն նրանք, ովքեր այնտեղ աշխատել են, աշխատանքից չեն ազատվել,․ Մատենադարանի տնօրեն |armenpress.am|

Մեսրոպ Մաշտոցի անվան «Մատենադարան» հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտում կազմալուծված միջնադարյան ժողովրդական մշակույթի ձեռագիր աղբյուրների հետազոտման խմբից հանվել է երկու պաշտոն, սակայն մարդիկ չեն կրճատվել:  Այս մասին լրագրողների հետ զրույցում ասաց Մատենադարանի տնօրեն Վահան Տեր-Ղևոնդյանն՝ անդրադառնալով իր հասցեին հնչած մեղադրանքներին:Ապրիլի 10-ին մամուլի ասուլիսի ժամանակ Մատենադարանի միջնադարյան ժողովրդական մշակույթի ձեռագիր աղբյուրների հետազոտման խմբի գիտական ղեկավար, պրոֆեսոր, բանասիրական և պատմական գիտությունների դոկտոր Արծրունի Սահակյանն իր ղեկավարած գիտահետազոտական խմբի կազմալուծումը համարել էր անձնական հաշվեհարդար: «Ցանկության դեպքում ես կարող է ավելի շուտ վրեժխնդիր լինել, բայց չեմ արել նման բան և չեմ էլ անի: Շատ հարցերում եմ նրան աջակցել ու ընդառաջել, օրինակ՝ անցյալ տարեվերջին ավարտվում էր նրա գիտաշխատանքի վերջնաժամկետը, խնդրեց մի տարով երկարաձգել, կարող էի պայմանագիրը չներկայացնել, և ընդհանրապես ազատել, բայց ես դա չեմ արել, երկարացրել եմ ժամկետը, ասել, որ ավարտի իր պլանային գիտական թեման: Բացի այդ, անցյալ տարվա ցուցանիշներով նա սովորականից շատ թվով բացակայություններ է ունեցել: Անգամ մեկ անհարգելի բացակայությունը թույլ է տալիս ազատել կամ առնվազն նկատողություն անել, բայց չեմ արել: Երրորդ՝ մեկուկես տարի առաջ գիրք գրեց՝ մենագրություն: Ես ինքս դիմել եմ բարերարի՝ համապատասխան միջոցներ գտնելու, նույնիսկ կրկնակի եմ դիմել եմ, որ բյուջեն ավելին լինի: Այս երեք փաստը նշում եմ, որ հասկանալի լինի՝ այդ անձի հանդեպ վրեժխնդրություն չեմ արել ու չեմ էլ անի, սա կազմակերպչական անհրաժեշտություն է»,- նշեց Տեր-Ղևոնդյանը: «Կազմալուծվել է 2 հետազոտական խումբ, սակայն այն անձինք, որոնք այնտեղ աշխատել են, աշխատանքից չեն ազատվել, գիտական թեման կամ ընդունված ծրագիրը չի ընդհատվել, ֆինանսապես էլ չեն տուժել»,- շեշտեց Մատենադարանի տնօրենը: Արծրունի Սահակյանի խմբին անդրադառնալով՝  նա նշեց, որ այնտեղ կա մասնագետ, ով զբաղվում է ժողովրդական բժշկության ոլորտով, բայց որևէ այլ մեկն այդ ոլորտը չի ուսումնասիրում: Դրա փոխարեն՝ կողքին կան տասնամյակներով միջնադարյան բժշկագիտության և պատմագիտության բաժիններ, որտեղ լավագույն մասնագետներ են: «Հիմա այդ մարդն իր գործը պետք է քննարկի, ո՞ւմ հետ քննարկի՝ մարդ չկա, որ հասկանում է: Այս խմբերի կազմալուծումը, գնալն այլ բաժիններ պայմանավորված է միայն ու միայն գիտական նպատակահարմարությամբ»,-ասաց Մատենադարանի տնօրենը և հավելեց, որ երկու պաշտոն է վերացրել միայն, բայց մարդիկ չեն կրճատվել: 
13:46 - 11 ապրիլի, 2019
Վրեժխնդրությունից չեմ արել. Մատենադարանի տնօրենը՝ գիտական խմբի տարրալուծման մասին |tert.am|

Վրեժխնդրությունից չեմ արել. Մատենադարանի տնօրենը՝ գիտական խմբի տարրալուծման մասին |tert.am|

tert.am: «Մատենադարան» Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն Վահան Տեր-Ղևոնդյանն այսօր հրավիրված ասուլիսին լրագրողների խնդրանքով անդրադարձավ Մատենադարանի միջնադարյան ժողովրդական մշակույթի ձեռագիր աղբյուրների հետազոտման խմբի գիտական ղեկավար, պրոֆեսոր, բանասիրական և պատմական գիտությունների դոկտոր Արծրունի Սահակյանի՝ իր հասցեին ուղղված մեղադրանքներին,  թե Տեր-Ղևոնդյանը փակել է իր ղեկավարած գիտահետազոտական խումբը, ինչ համարում է անձնական հաշվեհարդար: Վահան Տեր-Ղևոնդյանը նշեց, որ ցանկացած կառույցում, գիտական կենտրոնում ժամանակ առ ժամանակ անհրաժեշտություն է առաջանում կառուցվածքային փոփոխությունների,  ներքին վերադասավորումների, հատկապես երբ ինքը` որպես տնօրենի թեկնածու, մեկուկես տարի առաջ իր հնգամյա ծրագրում նշել էր կառուցվածքային փոփոխությունների մասին:  Մատենադարանի տնօրենը նշեց, որ 2 հետազոտական խմբեր կային, որոնք տարրալուծվել են: «Այսինքն՝ այդ մարդիկ ոչ աշխատանք են կորցրել, ոչ հիմնարկից դուրս են մնացել, ոչ էլ գիտական թեման կամ ընդունված ծրագիրն է ընդհատվել, նույնիսկ ֆինանսապես չեն տուժել: Այս մարդկանց, որոնք 4-ը  մեկ, 5-ը՝ մյուս խմբում են, ներկայացրեցի գիտխորհրդին, հետո հոգաբարձուների խորհրդին՝ խումբը տարրալուծելու»,-ասաց նա: Վահան Տեր-Ղևոնդյանը բացատրեց, որ օրինակ կա մի գիտաշխատող, որը զբաղվում է միջնադարում լատիներենից հայերեն կատարած թարգմանությունների ուսումնասիրությամբ և աշխատում մի խմբի մեջ, որտեղ չկա ոչ մի մարդ, որ լատիներեն գիտի և այդ դարաշրջանի մասնագետ է: «Ցանկացած հոդված գրելուց պետք է բաժնում քննարկվի, մարդիկ առաջարկություններ անեն,  երաշխավորեն կամ չէ, և հիմա այդ խմբում չկա ոչ մի լատինագետ, ի՞նչ իմաստ ունի այդ տղային այդ խմբում պահել, եթե կողքին կա խումբ, որն ունի լատիներենի, հունարենի երեք փայլուն մասնագետներ»,-ասաց Տեր-Ղևոնդյանը: Արծրունի Սահակյանի խմբին անդրադառնալով՝  նա նշեց, որ այստեղ կա մասնագետ, ով զբաղվում է ժողովրդական բժշկությամբ, բայց որևէ այլ մեկն այդ ոլորտով չի զբաղվում: Դրա փոխարեն՝ կողքին տասնամյակներով կան միջնադարյան բժշկագիտության և պատմագիտության բաժիններ, որտեղ լավագույն մասնագետներ են:«Հիմա այդ մարդն իր գործը պետք է քննարկի, ո՞ւմ հետ քննարկի՝ մարդ չկա, որ հասկանում է: Այս խմբերի տարրալուծումը, գնալն այլ բաժիններ պայմանավորված է միայն ու միայն գիտական նպատակահարմարությամբ»,-ասաց Մատենադարանի տնօրենը և հավելեց, որ երկու պաշտոն է վերացրել միայն, բայց մարդիկ չեն կրճատվել: 
10:18 - 11 ապրիլի, 2019
Գիտնական Արծրունի Սահակյանը պատրաստվում է դատի տալ Մատենադարանի տնօրեն Վահան Տեր-Ղեւոնդյանին |armtimes.com|

Գիտնական Արծրունի Սահակյանը պատրաստվում է դատի տալ Մատենադարանի տնօրեն Վահան Տեր-Ղեւոնդյանին |armtimes.com|

armtimes.com: Մատենադարանի միջնադարյան ժողովրդական մշակույթի ձեռագիր աղբյուրների հետազոտման խմբի ղեկավար Արծրունի Սահակյանը պատրաստվում է դատի տալ տնօրեն Վահան Տեր-Ղեւոնդյանին: Այս մասին այսօր նա հայտարարեց լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ: «Երբ որ նա տեսավ, որ խումբը փակելու գիտական հիմնավորումները բավարար չեն, ավելացրեց եւս մեկ պատճառ, ասաց՝ դե որ այդպես է, պարզ, անկեղծ խոսեմ եւ ինձ մեղադրեց այն բանում, որ ես շանտաժով, խաբեությամբ, բանսարկությամբ ճնշում եմ գործադրել նախկին տնօրեն Հրաչյա Թամրազյանի վրա, եւ որ իբր թե Թամրազյանը իրեն ասել է (այսինքն՝ հանգուցյալին է վկայակոչում), որ չուզենալով բացում եմ ես այդ խումբը, որովհետեւ ճնշում են, ինչ անեմ: Ես էլ ասում եմ՝ դա այնպիսի մեղադրանք է, որ ես չեմ ուզում որեւէ այլ տեղ այն քննարկել, քան դատարանում: Ահա իմ անելիքներից մեկը»,- նշեց Արծրունի Սահակյանը: «Ուրիշ ինչպե՞ս ես մաքրվեմ, ինչպե՞ս կարող եմ հերքել, դա ամբողջ կոլեկտիվի առաջ է ասում, հոգաբարձուների խորհրդի առաջ է ասում: Եթե ես լռեմ, նրանք կմտածեն, որ այդ խարդախ ճանապարհով եմ այդ խումբը բացել: Ընդ որում ակնարկում էր նախկին հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Լեւոն Սարգսյանին՝ նախկին նախագահի եղբորը, որ եղել է այդ ճնշման մասնակիցներից մեկը: Եթե ես նրա միջոցով նման ճնշում ունենայի, ես կլինեի տնօրենը, ոչ թե Վահան Տեր-Ղեւոնդյանը: Մատենադարանը այնպիսի հիմնարկ է, որի տնօրենը առանց նախագահի իմացության անգամ տնօրեն լինելու երազանք չի կարող ունենալ: Մարդը դառնում է հիմնարկի տնօրեն նախկին իշխանությունների հովանավորությամբ եւ ինձ մեղադրում, որ բաժնի վարիչ եմ դարձել նրանց օգնությամբ»,- արձանագրեց գիտնականը:
10:46 - 10 ապրիլի, 2019
Մարդիկ պիտի կարողանան իրենց նմաններին ապավինել, խնդիրների լուծումը գտնել կոլեկտիվի մեջ. Գայանե Այվազյան

Մարդիկ պիտի կարողանան իրենց նմաններին ապավինել, խնդիրների լուծումը գտնել կոլեկտիվի մեջ. Գայանե Այվազյան

Արհեստակցական կազմակերպություններն աշխարհի շատ զարգացած երկրներում մեծ հեղինակություն ունեն, նրանց ձայնը լսելի է պետության կողմից, մինչդեռ Հայաստանում այն հաճախ ընկալվում է որպես «խորհրդային մնացուկ»: Վերջերս Մատենադարանի մի խումբ աշխատակիցներ ձևավորել են «Մատենադարանի աշխատողների արհմիությունը»՝ իրենց աշխատանքային շահերը ներկայացնելու և պաշտպանելու համար: Թեմայի շուրջ զրուցել ենք նախաձեռնության հեղինակներից մեկի՝ Մատենադարանի գիտաշխատող Գայանե Այվազյանի հետ: - Ո՞րն է արհմիություն ստեղծելու ձեր նպատակը: Աշխատավայրում մշակութային ի՞նչ փոփոխություններ եք պատրաստվում բերել: -Արհմիությունները երկար տարիներ իրենց իսկական էությունից հեռացած կառույցներ են եղել, բայց իրականում այդ ինստիտուտը շատ լավն է: Այժմ կարևոր է, որ կարողանանք վերաարժևորել արհմիությունների դերը և ճիշտ դնենք նոր ստեղծվող արհմիությունների հիմքերը: Ավանդաբար դրանց նպատակն է աշխատողների իրավունքների պաշտպանությունը, աշխատավայրի ներքին քաղաքականությանը նրանց մասնակցելու հնարավորությունը: Բայց սա չպետք է լինի միջնորդավորված, այլ ամեն մարդ պետք է կարողանա մասնակիցը դառնալ իր հետ կապված խնդիրների լուծմանը: Մարդիկ իրականում ֆանտաստիկ թռիչքներ կարող են գործել, եթե միայն նախադրյալներ լինեն: Կարծում եմ՝ Հայաստանի ամբողջ համակարգը նախկինում շատ վերտիկալ էր: Այսինքն՝ ձևավորված էին ինչ-որ հարթակներ, որոնք վերևից վերահսկվում էին: Հիմա պետք է ստեղծվեն հարթակներ, որոնք մարդկանց հնարավորություն կտան իրացնել իրենց իրավունքները, ռեալիզացնել մտքերը, եթե դժգոհություններ, առաջարկներ ունեն, բարձրաձայնեն, ինքնաարտահայտվեն: -Ինչու՞ հենց այս փուլում որոշեցիք ստեղծել արհմիությունը: Արդյոք այն կապ ունի՞ քաղաքական նոր իրավիճակի հետ:-Հեղափոխությունը, անկասկած, մեծ տարածություն, հեռանկարներ է բացել նոր նախաձեռնությունների իրականացման համար: Եվ այո՛, այն ուղիղ կապ ունի արհմիություն ստեղծելու գաղափարի ոգեշնչման հետ, որովհետև բոլորս հասկանում ենք, որ հեղափոխությունը ենթադրում է մշակույթի, փոխհարաբերությունների, մտածողության փոփոխություն: Եվ եթե մենք հիմա դրանք չփոխենք, մեր հեղափոխությունը կպարտվի: Փոփոխությունները պետք է սկսենք մեր իսկ կյանքից, մեր միջավայրից: Արհմիությունը նաև այդ ձգտումով ստեղծված մի հարթակ է, որտեղ մեր խնդիրն է եղել նոր իրավիճակում ձևակերպել մեր ցանկությունները, մեր հույսերն ու երազանքները: -Մատենադարանի մյուս աշխատակիցների կողմից ինչպիսի՞նն են արձագանքները: -Հետաքրքրություն, արձագանքներ, իհարկե, կան՝ թե՛ դրական, թե՛ բացասական: Այս փուլում կարող ենք արձանագրել, որ կա ոչ բավարար իրազեկված լինելու, արհմիությունների դերը մինչև վերջ չպատկերացնելու խնդիր: Կա ինչ-որ մտայնություն, որ սա ներփակ, հիերարխիկ կառույց է, որ ստեղծվել է մի խումբ մարդկանց կողմից, իրենք ամենասկզբից ստեղծմանը մասնակից չեն եղել, և հետևաբար այն հերթական սխալ պրոյեկտն է: Բայց սա ինքնակազմակերպ նախաձեռնություն է, և, բնականաբար, բոլորին նախապես ներգրավել հնարավոր չէր: Երբ մարդիկ Մաշտոցի պուրակի համար պայքարում էին, ի վերջո մի խումբ ինքնակազմակերպվեց, չէ՞, իսկ հետո նրանց միացան այլ համակիր խմբեր: Արհմիությունների մասին օրենքն էլ ասում է, որ նույնիսկ երեք աշխատակիցներ կարող են միավորվել ու ստեղծել արհմիություններ: Մասնակցությունն այստեղ կամավոր է՝ ի տարբերություն մինչ այժմ եղած ավանդական արհմիությունների: Եվ հարցն ամենևին էլ անձերը չեն. պետք է միանալ ոչ թե մարդկանց, այլ գաղափարին: Այստեղ պաշտոններ չեն բաժանվում, ոչ ոք չի վճարվում այս աշխատանքի համար, և եթե կան այլ մարդիկ, ովքեր կիսում են նույն նպատակները, կարող են ուղղակի գալ ու միանալ: -Ի՞նչպես եք փորձում բարձրացնել իրազեկվածության մակարդակը: -Ֆեյսբուքյան էջ ունենք, որտեղ «արհմիութենական այբուբենը» հեշթեգով գրառումների շարք ենք ներկայացնում, աշխատանքային իրավունքներից, օրենսգրքերից հատվածներ տեղադրում: Նախատեսում ենք ընթերցումներ, ֆիլմերի դիտումներ, քննարկումներ, ինչպես նաև թարգմանություններ: Բայց այնպես չէ, որ մենք արհմիութենական դպրոց ենք անցել, եկել ենք՝ մարդկանց սովորեցնելու: Մասնակիցն ինքը կարդում է, սովորում, կիսում իր գիտելիքը: - Ի՞նչ միջոցներով է գոյանում ձեր բյուջեն: -Որպեսզի արհմիությունները լինեն անկախ կառույցներ, կարևոր է, որ բյուջեն գոյանա աշխատակիցների անդամավճարներով: Եթե ինչ-որ ծրագրեր իրականացնելու համար գումար անհրաժեշտ լինի, հնարավոր է նաև, որ դիմենք ինչ-որ դրամաշնորհային ծրագրերի: Իսկ ղեկավարությունից բացարձակ ոչ մի ֆինանսավորում չունենք: -Ղեկավարությունը կարո՞ղ է որևէ ազդեցություն ունենալ արհմիության գործունեության վրա: Ի՞նչ հարաբերություններ ունեք Մատենադարանի տնօրենության հետ: -Եթե արհմիությունը իսկական է, այսպես ասած «դեղին արհմիություն» չէ, այն ձևավորում են միայն աշխատողները: Տնօրենությունը դրա հետ կապ չի ունենում, նրանք նաև չեն կարող անդամակցել արհմիությանը: Բայց չի նշանակում, թե արհմիությունը ղեկավարության թշնամին է, ընդհակառակը՝ կարող է իրենց էլ օգտակար լինել: Օրինակ՝ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի տնօրեն Պավել Ավետիսյանը մեր՝ արհմիություն ստեղծելու հայտարարությամբ կիսվել էր: Այսինքն՝ մարդը հասկանում է, որ սա դրական նախաձեռնություն է, որովհետև եթե աշխատողները աշխատավայրում հարթակ չունեն լավագույնս ինքնադրսևորվելու նրանց աշխատանքի որակն էլ է տուժում: Այս պահին մեր տնօրենությանը որևէ հարցով չենք դիմել, իրենցից որևէ արձագանք չենք ստացել, բայց կարծում եմ՝ կկարողանանք համատեղ աշխատել: -«Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը ներկայացրել էր օրենքի նախագիծ, ըստ որի՝ տնտեսության տարբեր ճյուղերում աշխատողները հնարավորություն կունենան միավորվել մեկ արհմիության մեջ, սակայն այն հավանության չարժանացավ: Դուք ինչպե՞ս եք վերաբերվում այդ նախագծին: -Հետևել եմ այդ նախագծի քննարկումներին: Այս կուսակցությունը բիզնես հետաքրքրություններ հետապնդող կուսակցություն է, և հասկանում ենք, որ մի բիզնեսմենը կամ գործատուն կարող է մի քանի տարբեր ոլորտներում աշխատող հիմնարկներ ունենալ, և ինձ թվում է՝ ճիշտ չէ, որ տարբեր ոլորտների աշխատակիցները միավորվեն մեկ արհմիության մեջ: Մարդկանց աշխատանքային միջավայրերն ու խնդիրները տարբեր են: Եվ բացի այդ, սա կարող է վտանգահարույց լինել հենց արհմիությունների անկախության տեսակետից: -Ի՞նչ դեր պետք է ստանձնի պետությունը անկախ արհմիությունների ստեղծման գործընթացում: -Այսօր արհմիությունների ձևավորման ցանկությունը կա պետական ամենաբարձր մակարդակով: Մենք լսեցինք վարչապետի կոչը, որ ստեղծեք արհմիություններ, պաշտպանեք ձեր աշխատանքային իրավունքները, բայց ցանկությունը դեռ քիչ է, պետական պատկան մարմինները պետք է վերանայեն նախկին քաղաքականությունը: Պետական սխալ քաղաքականության պատճառով են ժամանակին ջախջախվել արհմիությունները Հայաստանում, դարձել անգործունակ կամ հեռացել իրենց սկզբնական առաքելությունից: Այժմ պետությունը պետք է համապատասխան ծրագրերով բարձրացնի դրանց դերը, ձայնը լսելի դարձնի, որպեսզի ինքնանպատակ չլինի մարդկանց գործունեությունը, և նրանք չհիասթափվեն: Մարդուն տարիներ շարունակ միայնակ են թողել իր խնդիրների հետ, բայց հիմա նրանք պիտի կարողանան իրենց նմաններին ապավինել, ներգրավվել կոլեկտիվի մեջ և այնտեղ գտնել իրենց խնդիրների լուծումը: Միայնակ մարդկանց հասարակությունը վտանգավոր հասարակություն է: Մարդիկ պետք է հավատան, որ կարող են ազդել քաղաքականության վրա: Դրանից միայն պետությանը մեծ օգուտ կլինի: Պետք է թույլ տալ, որ մարդիկ շարունակեն հեղափոխությունը և այն կրեն իրենց ներսում:Աստղիկ Քեշիշյան
05:30 - 18 մարտի, 2019