Ինֆոքոմ

Սահմանային վերահսկողությունն ամբողջությամբ երրորդ պետությանը հանձնելը խոսում է ինքնիշխանության նվազման մասին․ Նարեկ Գալստյան

Սահմանային վերահսկողությունն ամբողջությամբ երրորդ պետությանը հանձնելը խոսում է ինքնիշխանության նվազման մասին․ Նարեկ Գալստյան

Հայ-ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով ռուս սահմանապահների տեղակայմամբ հայկական կողմը կփորձի զսպիչ գործոն ստեղծել կողմերի միջև՝ սահմանային միջադեպերը բացառելու նպատակով, քանի որ ռուս սահմանապահների ուղղությամբ արձակված գնդակը կլինի հենց Ռուսաստանի վրա կրակոց։ Այս մասին Infocom-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետ Նարեկ Գալստյանը՝ անդրադառնալով վարչապետի պաշտոնատար Նիկոլ Փաշինյանի  հայտարարությանը։ Հիշեցնենք՝ Փաշինյանը հուլիսի 29-ի կառավարության  նիստի ընթացքում ասել էր, որ իմաստ ունի դիտարկել հայ-ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով ռուս սահմանապահների տեղակայման հարցը։ Նարեկ Գալստյանի խոսքով՝ հայկական կողմը ռուս սահմանապահների հնարավոր տեղակայումը բացատրում է համապատասխան ռեսուրսներ չունենալով․ «Հայկական կողմը հայտատարում է, որ առայժմ կարողություններ չունի հայկական  Զինված ուժերով, ապա նաև սահմանապահ զորքերով ամբողջ սահմանագծին տեղակայվելու համար։ Պատճառաբանությունն այն է, որ պատերազմի արդյունքում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանը երկարել է, և հիմա կարիք կա այնտեղ նոր դիրքեր սարքելու, կահավորելու, մարդկանց տեղակայելու։  Նաև այսպիսի տեխնիկական բացատրություն է  տրվում»։ Քաղաքագետն ասում է՝ եթե հայկական կողմի այս պատճառաբանությունը համապատասխանում է իրականությանը, ապա ռուս սահմանապահների տեղակայումը արդարացված է՝ ընդգծելով, սակայն, որ այս քայլը խոսում է ինքնիշխանության նվազման մասին․ «Եթե այս պահին ինքդ չես կարող քայլեր ձեռնարկել՝ ադրբեջանական զորքերի հետագա առաջխաղացումը, սահմանային միջադեպերը բացառելու համար, ապա այո՛, ռուս սահմանապահների տեղակայումը լավ է, բայց եթե ընդհանուր առմամբ դիտարկենք, ապա սա լավ երևույթ չէ։ Պետությունը փաստացի իր սահմանային վերահսկողությունը ամբողջությամբ հանձնում է երրորդ պետությանը։ Սա, իհարկե, խոսում է ինքնիշխանության նվազման մասին։Ինչ կլինի հետո, չեմ կարող ասել, որովհետև իրադարձությունները շատ արագ են զարգանում, և ներկայիս իշխանությունների գործողությունները ոչ միշտ են երկարաժամկետ պլանավորման տպավորություն թողնում, կարծես թե ավելի շատ իրավիճակին հարմարվելու, իրավիճակում կողմնորոշվելու հարց են լուծում»։ Նարեկ Գալստյանի խոսքով՝ ռուս սահմանապահների տեղակայումը տեսականորեն և տեխնիկական տեսանկյունից հնարավոր է, բայց մանրուքներով հարուստ խնդիրներ կան․ «Հասկանալի է, որ ռուսական կողմը հենց այնպես դա չի անում, դրա դիմաց ինչ-որ բաներ է ակնկալում։ Օրինակ, գիտենք, որ Սյունիքում ռուսական կողմը ունի հենակետեր։ Նմանատիպ  հենակետեր գուցե Տավուշում, Գեղարքունիքում լինեն։ Ռուսական կողմը պետք է ունենա իր ռազմական հենակետերը այն վայրերում, որտեղ տեղակայվում է, բազայանման ինչ-որ բաներ՝ օպերացիոն խնդիրներ լուծելու համար։ Պետք է հստակեցնել նաև, թե ով է լուծում, օրինակ, ռուս սահմանապահների սննդի, հագուստի, աշխատավարձի հարցերը։ Պետք է հասկանալ՝ ինչ ենք մենք տալիս դրա դիմաց և ինչ ենք ստանում, պետք է հասկանալ դրա կարճաժամկետ, միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հետևանքները։ Այսինքն՝ շատ արագ կարող են պայմանավորվածություն ձեռք բերել և զորքը տեղակայել, մյուս խնդիրները առաջանալու են դրանից հետո»։ Ադրբեջանական զորքերի՝ Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզեր ներթափանցելուց հետո՝ մայիսի 27-ին, հրավիրված Անվտանգության խորհրդի նիստում Փաշինյանը առաջարկել էր Սոթք-Խոզնավար հատվածում տեղակայել միջազգային դիտորդների՝ Ռուսաստանի և կամ ԵԱՀԿ Միսնկի խմբի համանախագահության երկրներից։  Անդրադառնալով հարցին, թե արդյոք միջազգային դիտորդների տեղակայման վերաբերյալ մերժում ստանալուց հետո է Հայաստանը դիտարկում ռուս սահմանապահների տեղակայման տարբերակը՝ քաղաքագետն ասում է՝ մերժում ստանալու վերաբերյալ տեղեկություններ չկան՝ շեշտելով, սակայն, որ ռուսական կողմին դուր չէր գա որևէ այլ պետության ներկայությունը։ «ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության մասին էր խոսվում։ Հիշենք, որ Ֆրանսիան բազմիցս, այդ թվում՝ պատերազմի օրերին, իր աջակցությունը և օգնելու պատրաստակամությունն է հայտնել տարբեր ձևաչափերով։ Ես չգիտեմ՝ այդ հարցը (միջազգային դիտորդների տեղակայման հարցը- խմբ․)  քննարկվե՞լ է, օրինակ, Ֆրանսիայի հետ, և արդյոք հայկական կողմը ստացե՞լ է բացասական պատասխան Ֆրանսիայի կողմից։ Հաշվի առնելով աշխարհաքաղաքական իրողությունները և այն, ինչ տեղի է ունենում մեզ մոտ, ես վստահ եմ, որ ռուսական կողմին դուր չէր գա, որ բացի իրենից որևիցե մեկը այդտեղ լիներ։ Եթե հաշվի առնենք, թե այս պահին ով ունի ավելի մեծ ազդեցության լծակ և գնալով աճող ազդեցության լծակ Երևանի վրա, վստահ կարող ենք ասել, որ դա ռուսական կողմն է։ Միգուցե չի էլ հասել այդ աստիճանի, որ դիմի և ստանա բացասական արձագանք, և գուցե ռուսական կողմը հուշել է՝ ինչու՞ դիմել որևիցե մեկին, եթե ես այստեղ եմ և ինքս էլ կանեմ այդ քայլը»։ Անդրադառնալով նրան, որ Հայաստանը ստանձնելու է ՀԱՊԿ նախագահությունը (այդ մասին հուլիսի 29-ին հայտարարել էր Փաշինյանը)՝ քաղաքագետն ասում է, որ դա գործնական առումով Հայաստանին ոչինչ չի տա։ «ՀԱՊԿ-ի յուրահատկությունները հաշվի առնելով՝ որոշ թեմաներ, որոնք մեզ մտահոգում են, ավելի հաճախ քննարկվեն այստեղ (օրինակ՝ ավելի ակտիվ ներգրավվածությունը ներկայիս իրադարձություններին, կամ ՀԱՊԿ անդամ պետությունների կողմից Ադրբեջանի հետ ռազմական ոլորտում համագործակցությունը, այդ թվում՝ զենք-զինամթերքի առքուվաճառքը): Հայկական կողմը կօգտվի իր որոշակի արտոնություններից, բայց խնդիրները լուծում չեն ստանա, ինչպես երբևէ չեն ստացել»,-ասում է քաղաքագետը՝ հիշեցնելով՝ առաջին անգամ չէ, որ Հայաստանը ստանձում է ՀԱՊԿ նախագահությունը, և այդ կարգավիճակը երբևէ որևէ ստրատեգիական խնդիր Հայաստանի համար չի լուծել։ Անդրադառնալով Փաշինյանի՝ ՀԱՊԿ մոնիթորինգային առաքելությունը ՀՀ սահմանին տեղակայելու վերաբերյալ հայտարարությանը՝ Նարեկ Գալստյանն ասում է, որ պետք է հստակեցնել, թե ինչպես է հայկական կողմը պատկերացնում մոնիթորինգի տեխնիկական գործընթացը․ «Համաշխարհային պրակտիկայում մի քանի ձևեր կան։ Դա կարող է լինել կոմբինացված, այսինքն՝ մի քանի բաղադրիչներ ունեցող։ Օրինակ, տարբեր երկրների ներկայացուցիչներ գան, ինչ-որ պարբերականությամբ դիտարկումներ անցկացնեն, բարձրանան սահման, տեսնեն՝ ինչն ինչոց է, և վերադառնան։ Գուցե դա ենթադրում է մշտական մոնիթորինգ, այսինքն՝ համապատասխան տեխնիկական սարքավորումների,  կահավորանքի տեղակավորում և այլն։ Հնարավոր է նաև այս երկու տարբերակները ներառել։ Սա շատ լուրջ ֆինանսական խնդիրների հետ է կապված, բայց պետք է հասկանալ, որ այս հարցը նոր չէ։ Շատ վաղուց կա այդպիսի պայմանավորվածություն։ Ավելին՝ Ապրիլյան պատերազմից հետո այնտեղ երկու համաձայնություն ձեռք բերվեց, և դրանց մեջ ևս հիշատակվում էր այս հանգամանքը․ ըստ էության, սա նոր թեմա չէ, պարզապես այն ժամանակ իրավիճակը նշանակալիորեն այլ էր»։ Քաղաքագետի խոսքով՝ հիմա ուրիշ հարցեր են ի հայտ եկել, սահմանագծման, սահմանազատման խնդիր կա․ «Ամեն ինչ գնացել է նրան, որ, իբր, հստակ չէ, թե ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև սահմանը որտեղով է անցնում։ Մինչև այսպիսի հարցերը չպարզվեն, այստեղ մոնիթորինգի հարց չեն կարող քննարկել։ Պայմանականորեն կարող են ասել, որ շփման գիծն են մոնիթորինգ անում, ոչ թե բուն սամանը, և երբ ճշտենք՝ սահմանը որն է, այդ ժամանակ էլ սահմանը կմշտադիտարկենք և այլն, բայց սա էլ առայժմ արագ լուծվող հարցերից չէ»։ Նարեկ Գալստյանը նաև ասում է, որ ՀԱՊԿ մոնիթորինգային առաքելության տեղակայման հարցի սրությունը էականորեն կնվազի ռուս սահմանապահների տեղակայման պարագայում․ «Հայկական կողմին կասեն, որ այնտեղ տեղակայված են համանախագահներից մեկի սահմանապահ զորքերի ստորաբաժանումները, մոնիթորինգի խիստ անհրաժեշտություն չկա, և կարող են փակել այս հարցը։ Իհարկե, իդեալական տարբերակում խնդիրը չէր լինի, եթե հայկական կողմը ունենար բավարար կամք, բավարար կարողություն՝ այս բոլոր հարցերը ի սկզբանե կանխելու, ոչ թե թույլ տար, որ ամեն ինչ հասներ այս իրավիճակին։ Ամեն դեպքում, այս պահին ունենք այն, ինչ ունենք։ Ես չեմ կարող գնահատել մեր կարողությունները՝ թե՛ նյութատեխնիկական առումով, թե՛ բանակի հետ կապված։ Չեմ կարող վստահ գնահատել մեր բարոյահոգեբանական մթնոլորտը։ Ամեն դեպքում, պարտված կողմը միշտ էլ ավելի խոցելի հոգեբանություն է ունենում, ու նաև հանգամանքներ կան, որոնք նախկինում, իհարկե, կային, բայց այսքան սուր չէին։ Ուժային բալանսի փոփոխություն կա ռեգիոնում և այլն։ Այս բարդ իրավիճակում թույլ պետություն ունենալը սարսափելի վտանգավոր է։ Դա կարող է հանգեցնել հեռուն գնացող հետևանքների, այսինքն՝ պետք է հասկանալ, որ առաջնահերթությունը պետության կարողությունների ուժեղացումն է»։ Նարեկ Գալստանի խոսքով՝ պետության կարողությունների ուժեղացման հնարավորություն հայկական կողմը ունի․ «Որոշ բաներ անել, իհարկե, հնարավոր է։ Ես չեմ պատկերացնում՝ դիրքերի ամրացման աշխատանքները ինչ կապ ունեն Ռուսաստանի, Ամերիկայի կամ Ֆրանսիայի հետ։ Ցեմե՞նտ չունենք, տեխնիկական միջոցնե՞ր չունենք, թե՞ մանսագետներ չունենք այդ դիրքերի կահավորման, ամրացման համար։ Բաներ կան, որ մենք կարող էինք շատ ավելի շուտ արած լինել։ Իհարկե, կողքից նայելիս ավելի հեշտ է թվում այդ պրոցեսը, բայց  9 ամսում այսօր առկա խնդիրների զգալի մասը կարելի էր մեղմել կամ լուծել»։   Նանե Ավետիսյան
21:23 - 31 հուլիսի,2021
Կառավարությունն անպատասխան է թողել COVID-19-ի վերաբերյալ ԱԺ քննիչ հանձնաժողովի հարցերը, ինչի պատճառով կառավարության գործողությունների գնահատումն անհնար է դարձել

Կառավարությունն անպատասխան է թողել COVID-19-ի վերաբերյալ ԱԺ քննիչ հանձնաժողովի հարցերը, ինչի պատճառով կառավարության գործողությունների գնահատումն անհնար է դարձել

Կորոնավիրուսի դեմ կառավարության պայքարի արդյունավետությունն ուսումնասիրող քննիչ հանձնաժողովի ստացած տեղեկությունները լինելու են Ազգային ժողովի՝ որպես ինստիտուցիոնալ մարմնի տրամադրության տակ և կարող են օգտագործվել հաջորդ գումարման ԱԺ-ի կողմից, ինչպես նաև համապատասխան քննիչ հանձնաժողովի կողմից՝ այդպիսին ստեղծվելու պարագայում։  Այս մասին Infocom-ի հարցմանն ի պատասխան հայտնել են կորոնավիրուսի դեմ պայքարի արդյունավետությունն ուսումնասիրող քննիչ հանձնաժողովից։  Հարցման պատասխանի համաձայն՝ Կառավարությունը քննիչ հանձնաժողովի կողմից ուղղված որոշ հարցումների չի պատասխանել, ինչը հանգեցրել է կառավարության իրականացրած միջոցառումների արդյունավետության գնահատման անհնարինությանը․ «Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քննիչ հանձնաժողովի հիմնական գործունեությունը  համաճարակի հետևանքների մեղմման կամ վերացման ուղղությամբ ՀՀ կառավարության իրականացրած միջոցառումների արդյունավետության գնահատումն է, քննիչ հանձնաժողովի կողմից Կառավարությանը և համապատասխան պետական մարմիններին ուղարկվել են հարցումներ։  Այդ թվում՝ Կառավարությանն ուղարկվել է  256 հարցերից բաղկացած 2 հարցաշար, ՀՀ Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնին՝ 2, ՀՀ Սննդամթերքի տեսչական մարմնին՝ 2, ՀՀ Համահայկական հիմնադրամին՝ 4, Մարդու իրավունքի պաշտպանին՝  44, ՀՀ Գլխավոր դատախազին՝ 4, ՀՀ Կենտրոնական բանկին՝ 8, ՀՀ Պետական վերահսկողական  ծառայությանը՝ 1,  ՀՀ Հաշվեքննիչ պալատին՝ 1 հարց։ Վերոնշյալ հարցերին պատասխանելու համար Կառավարությունը խնդրել է ողջամիտ ժամանակ տրամադրել՝ մինչև այս տարվա մարտի 30-ը, սակայն  հարցերը մնացել են անպատասխան։ Թեև առանձին մարմիններից ստացվել են որոշ հարցերի կամ դրանց առանձին հատվածներին վերաբերող որոշ պատասխաններ, այդուհանդերձ, ուղարկված հարցերի` Կառավարության կողմից անպատասխան մնալը (չնայած Ազգային ժողովի որոշմամբ քննիչ հանձնաժողովի գործունեությունը երկարաձգվել է մինչև այս տարվա մարտի 24-ը վեց ամիս ժամկետով) հանգեցրել է քննիչ հանձնաժողովի կողմից համաճարակի հետևանքների մեղմման կամ վերացման ուղղությամբ ՀՀ կառավարության իրականացրած միջոցառումների արդյունավետության գնահատման անհնարինությանը»։  Հիշեցնենք, որ նոր կորոնավիրուսի (COVID 19) տարածումը կանխելու, այդ վիրուսի դեմ պայքարի, համաճարակի հետևանքների մեղմման կամ վերացման ուղղությամբ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության և պարետատան իրականացրած միջոցառումների արդյունավետությունը, ինչպես նաև արտակարգ դրության ժամանակահատվածում մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների սահմանափակումների արդյունավետությունն ու իրավաչափությունն ուսումնասիրող քննիչ հանձնաժողովը ստեղծվել էր անցած տարվա հուլիսի 2-ին՝ ընդդիմադիր «Բարգավաճ Հայաստան» և «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունների նախաձեռնությամբ։ Քննիչ հանձնաժողովի կազմը, սակայն, հաստատվել էր միայն 2021-ի հունվարի 12-ին, իսկ առաջին նիստը տեղի էր ունեցել հունվարի 25-ին։ Ընդհանուր առմամբ, հանձնաժողովն անցկացրել էր չորս նիստ, որոնցից մեկն՝ արտահերթ։ Քննիչ հանձնաժողովի նախագահը «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արկադի Խաչատրյանն է։ Հանձնաժողովը բաղկացած է 12 պատգամավորից, որոնցից 8-ը՝ «Իմ քայլ»-ից, 2-ը՝ «Բարգավաճ Հայաստան»-ից, 2-ը՝ «Լուսավոր Հայաստան»-ից։   Նանե Ավետիսյան
15:42 - 31 հուլիսի,2021
Հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով ռուս սահմանապահների տեղակայումն ուղիղ ճանապարհ է դեպի տապալված պետություն․ Արեգ Քոչինյան

Հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով ռուս սահմանապահների տեղակայումն ուղիղ ճանապարհ է դեպի տապալված պետություն․ Արեգ Քոչինյան

Թե օրվա կառավարությունն ինչպես է եկել եզրահանգման, որ հայ-ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով ռուս սահմանապահների տեղակայման հարցն իմաստ ունի դիտարկել, անհասկանալի է, քանի որ երկարաժամկետ առումով դա ուղիղ ճանապարհ է դեպի տապալված պետություն, երբ քո բոլոր սահմաններն, ըստ էության, ինչ-որ ուժային կենտրոն է վերահսկում, ոչ թե դու, երբ դու այդ աստիճան կախված ես լինում մեկ ուժային կենտրոնից։ Այս մասին Infocom-ի հետ զրույցում ասաց ռազմաքաղաքական հարցերով փորձագետ Արեգ Քոչինյանը։ Հայ-ադրբեջանական սահմանին ռուս սահմանապահների տեղակայման հարցը դիտարկելու մասին երեկ խոսել էր ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը՝ կառավարության նիստի ժամանակ։ Նա կարծիք էր հայտնել, որ դա հնարավորություն կտա սահմանազատման եւ սահմանագծման աշխատանքներն իրականացնել առանց ռազմական բախումների ռիսկի։  Արեք Քոչինյանի դիտարկմամբ՝ սահմանապահներ կարող են կանգնել հստակ ճշտված սահմանի երկայնքով, այսինքն՝ այն պահից սկսած, երբ որեւէ գծով կանգնեն ռուս սահմանապահները, դա հետագայում դառնալու է դեմարկացիայի, դելիմիտացիայի գիծը, իսկ Ադրբեջանն, ինչպես նկատեց մեր զրուցակիցը, այս փուլում հետ չի քաշվելու այն հատվածներից, որտեղ խորացել է․ խոսքը ոչ միայն Գեղարքունիքի ու Սյունիքի սահմանային հատվածների մասին է, այլ նաեւ այլ տարածքների, որտեղ հակառակորդն առաջ է եկել դեռ 90-ականներին․ «Եթե հիմա այդ երկայնքով կանգնեն ռուս սահմանապահները, դա դառնալու է դեմարկացիայի, դելիմիտացիայի գիծը»,- ընդգծեց փորձագետը։ Փաշինյանի հայտարարությունից հետո ՌԴ նախագահի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը լրատվամիջոցների հետ զրույցում ասել էր, որ Ռուսաստանը շարունակում է շփումները Երեւանի եւ Բաքվի հետ՝ եռակողմ համաձայնագրերի լիարժեք իրականացումն ապահովելու համար։ Նա, ըստ էության, չէր արձագանքել սահմանապահների տեղակայման վերաբերյալ Փաշինյանի դիտարկմանը։ Չէր արձագանքել նաեւ Հայաստանի ղեկավարի այն հայտարարությանը, ըստ որի՝ ՀԱՊԿ մոնիթորինգային առաքելության տեղակայումը հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով կարող է լինել Ադրբեջանի եւ մեր փոխադարձ մեղադրանքների իսկությունը պարզելու հարցում հնարավոր լուծումներից մեկը, իսկ նման առաքելությունը իրականացնելու անհնարինության պայմաններում, Փաշինյանի խոսքով, կարող են լինել միջազգային այլ ընդունելի ֆորմատներ՝ ներառյալ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահությունը։ ՌԴ-ից այս ելույթներին չարձագանքելն, ըստ Արեգ Քոչինյանի, նշանակում է, որ այդ սահմանապահների տեղակայումը գին ունի, որը ՌԴ-ն ակնկալում է մեզնից եւ դեռ չի ստացել երաշխիքներ, որ մենք պատրաստ ենք այն վճարել։ Անդրադառնալով ՀԱՊԿ մոնիթորինգային առաքելության հնարավոր տեղակայմանը հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով, մեր զրուցակիցն ասաց․ «Բանն այն է, որ երբ ասում ենք ՀԱՊԿ, նկատի ունենք Ռուսաստան, որովհետեւ անգամ այդ մոնիթորինգային խմբավորման մասին խոսելիս մի քիչ դժվար է պատկերացնել, որ, օրինակ, Ղազախստանից, Ղրղզստանից կամ Բելառուսից այստեղ ինչ-որ կոնտինգենտ է բացազատվելու մոնիթորինգ անելու համար։ Դա լավագույն դեպքում կարող է լինել ռուսական մոնիթորինգային խումբ՝ գուցե ՀԱՊԿ-ի դրոշի ներքո։ Նաեւ էական է վարչապետի ասածի շարունակությունը, որ եթե նման առաքելություն իրականացնելու անհնարինություն լինի, կարող են դիտարկվել նաեւ միջազգային այլ ընդունելի ֆորմատներ»,- ասաց փորձագետը՝ հավելելով, որ սա, ըստ էության, մեր՝ ՀԱՊԿ-ի առջեւ ունեցած պարտավորությունների վերջնական արձանագրումն է եւ դրանց իրականացումը․ «Այսինքն՝ մենք առաջինը դիմում ենք ՀԱՊԿ-ին, ու եթե անգամ այս հարցում որեւէ աջակցություն չենք ստանում, դա արդեն իսկ նշանակում է, որ այդ պահից սկսած ազատ ենք ՀԱՊԿ-ից դուրս որեւէ աջակցություն փնտրելու գործում»։ Թե ինչ հնարավոր աջակցության մասին կարող է խոսք լինել, Քոչինյանի գնահատմամբ, փոքր ինչ բարդ հարց է, որովհետեւ դրան պատասխանելու համար անհրաժեշտ է տիրապետել դիվանագիտական այն խողովակներին ու քննարկումներին, որոնք, ինչպես հույս է հայտնում փորձագետը, այս ընթացքում եղել են․ «Այդ բանակցություններն, առաջին հերթին, պետք է որ ընթանային Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների հետ, այսինքն՝ ԱՄՆ-ի եւ Ֆրանսիայի, ընդ որում՝ գոյություն ունեցող երաշխիքներին, որ տվել է ռուսական կողմը, երբ այստեղ բացազատվել է, իրականում ի վիճակի է փոխարինել բացառապես Միացյալ Նահանգները։ Քանի որ երբ ասում ենք փոխարինել, նկատի ունենք, օրինակ, դա անել ժամերի ընթացքում։ Հիմա ԱՄՆ-ն այն երկիրն է, որն իրեն կարող է նման բան թույլ տալ թե՛ տեխնիկապես, թե՛ ֆինանսապես, թե՛ քաղաքականորեն։ Իսկ, օրինակ, Ֆրանսիայի դեպքում մի փոքր կասկածելի է, մի տարվա ընթացքում դա իրականացնելը պատկերացնելի է, բայց մենք չունենք այդ մեկ տարվա հնարավորությունը։ Եթե այդ երաշխիքները տրվում են մեզ, ապա դրանք պետք է իրականանալի լինեն ժամերի ընթացքում»։ Իսկ եթե դիտարկում ենք Մինսկի խմբի համանախագահությունից զատ, ապա, մեր զրուցակցի խոսքով, հնարավոր տարբերակ է նաեւ Չինաստանի աջակցությամբ Իրանը․ «Բայց այստեղ շատ ավելի լուրջ աշխատանք պետք է կատարված լինի մինչեւ այս պահը եւ շատ ավելի լուրջ աշխատանք պետք է շարունակել անել, որովհետեւ այդ գաղափարն այս պահին շատ հում է»։ Արեգ Քոչինյանը համակարծիք է, որ մեր ունեցած ժամանակը քիչ է, իսկ Ադրբեջանը, բնականաբար, շարունակելու է սադրանքները՝ իր նպատակներին հասնելու համար․ «Ասեմ ավելին, Ադրբեջանն իր խնդիրները լուծելու համար ոչ միայն սադրանքների է պատրաստ, այլ, չեմ բացառում, պատրաստ է նաեւ պատերազմի։ Իսկ սադրանքները միայն ավելանալու են ու ուժեղանալու։ Իսկ ինչ է ուզում Ադրբեջանը․ Ադրբեջանն ուզում է 44-օրյա պատերազմում իր գրանցած արդյունքների լեգիտիմիզացիա, ուզում է թուղթ, ուզում է՝ հայկական կողմը ստորագրի այդ թուղթը, որը պետք է պարունակի մինիմում դելիմիտացիա, դեմարկացիա եւ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչում՝ Արցախն էլ հետը, իսկ մաքսիմում՝ անկլավները, միջանցքը եւ այլն»,- ասաց փորձագետը՝ նկատելով՝ մենք սրան դեռեւս դիմադրում ենք։ Նրա համոզմամբ՝ խնդիրն այն չէ, որ Ադրբեջանը սա ուզում է, խնդիրն այն է, որ սրանում Ադրբեջանին աջակցում է Թուրքիան, եւ որ առնվազն կա թողտվություն Ռուսաստանից, եթե ոչ աջակցություն։ Իսկ ի՞նչը պետք է լինի մեր անելիքը․ Արեգ Քոչինյանի կարծիքով՝ այս փուլում մեր անելիքը պետք է լինի իրավիճակի սառեցումը, այսինքն՝ մենք պետք է հասնենք նրան, որ ոչինչ չստորագրենք․ «Իսկ այս եռակողմ բանակցությունների ֆորմատը՝ Հայաստան-Ռուսաստան-Ադրբեջան, պետք է վերացվի։ Մենք պետք է վերադառնանք Մինսկի խմբի համանախագահության ֆորմատին ու մեր արեւմտյան գործընկերներից մեր առաջնային ակնկալիքը, որն իրականում շատ իրատեսական է, բավականաչափ քաղաքական, նաեւ տնտեսական ճնշումն է Ադրբեջանի, եթե պետք է՝ նաեւ Ռուսաստանի վրա, որպեսզի վերսկսվեն բանակցությունները ՄԽ համանախագահության բանաձեւով։ Եթե աջակցության այդ ձեւն այս պահին այնքան էլ իրատեսական չէ, ապա գոնե ՄԽ համանախագահության բանաձեւի վերականգնումը բավարար ճնշման պարագայում լրիվ իրատեսական է»,- ասաց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ այս փուլում դա կտա այն սառեցումը, որը մեզ պետք է եւ որը ժամանակ կտա մեզ՝ այլ ձեւաչափերում անվտանգային նոր երաշխիքներ ստանալու ֆորմատների վրա աշխատելու։ Վերադառնալով դեմարկացիային եւ դելիմիտացիային՝ Քոչինյանն ասաց, որ այդ գործընթացն անելու համար պետք է հասկանալ, թե մենք ինչի վրա ենք հենվում․ եթե հենվում ենք խորհրդային այս կամ այն տարվա որոշակի պատկան մարմինների որոշումների վրա, ապա կան որոշումներ, որոնք մեզ են շահեկան, որոշումներ, որոնք հակառակորդին են շահեկան․ «Այստեղ, ըստ էության, ամենաարդարացի լուծումը երկու կողմերի համար կարող է լինել միջազգային դիտորդական կամ մոնիթորինգային, կամ, այսպես ասած, իրավարար վճիռ տալու ունակ որեւէ մարմնի ստեղծումը, որի մասնակցությամբ փոխզիջումային տարբերակով տեղի կունենան դեմարկացիան ու դելիմիտացիան։ Երկրորդը՝ այդ գործընթացները որեւէ կապ չպիտի ունենան Արցախի հիմնահարցի հետ եւ Արցախի ու Լաչինի կարգավիճակին դրանք որեւէ կերպ չպիտի անդրադառնան, այսինքն՝ այդ գործընթացը վերաբերելի պիտի լինի բացառապես ՀՀ եւ Ադրբեջանի պետական սահմանների ճշգրտմանը, եւ երրորդը՝ դեմարկացիան եւ դելիմիտացիան պետք է արվեն ավելի ուշ, որովհետեւ, երբ պատերազմում պարտված կողմ ես, ընդ որոււմ՝ պարտված այնպես, որ քեզ ուղղակի մեջքի վրա պառկեցրել են, բնական է, որ դու զիջելու ես, զիջելու ես այնքան, ինչքան դիմացինն ուզի, դրա համար մեզ պետք է ժամանակ ձգել, մեր ԶՈՒ-երը կարգի բերել, նոր խոսել այդ գործընթացների մասին»,- ասաց փորձագետը՝ շեշտելով՝ դրանք պիտի լինեն շատ լուրջ միջազգային ատյանի վերահսկողության ներքո, պետք է բացառվի ուժի կիրառումը կամ ուժի կիրառման սպառնալիքը, պետք է տեղի ունենա դեէսկալացիա, տեխնիկան պետք է հետ քաշվի սահմաններից, գործընթացը լինի հանգիստ․ «Հիմա զենքի սպառնալիքի տակ արված դեմարկացիան ու դելիմիտացիան մեզ համար պատուհաս են, որովհետեւ որեւէ կերպ չեն կարող բխել մեր շահերից»։ Անդրադառնալով գլոբալ փոխահարբերություններին՝ փորձագետը նկատեց՝ տեղի է ունենում ռուս-թուրքական պայմանավորվածություն՝ տարածաշրջանի վերաբաժանման վերաբերյալ։ Վերաբաժանում, որը տարածաշրջանը բերելու է Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի քաղաքական շրջանակների միջեւ բաժանման եւ այստեղից դուրս է մղելու արեւմուտքը․ «Բնական է, որ արեւմուտքը դրա հետ չի կարող համակերպվել, բայց այստեղ մի քանի հարց կա․ արդյոք այս տարածաշրջանն այնքան կարեւո՞ր է արեւմուտքի համար, որ վերջինը հանուն այս տարածաշրջանի գնա այնպիսի լուրջ քայլերի, ինչպիսին այստեղ կոնտինգենտի բացազատումն ու երաշխքիների տրամադրումն է, թե՞, օրինակ, դիվանագիտական ճնշման մակարդակի կարեւորություն ունի։ Ըստ իս՝ երկրորդն է, բայց դա էլ այն ոլորտն է, որտեղ ժամանակ է պետք»,- ասաց մեր զրուցակիցն ու ամփոփելով նշեց՝ մեզ պետք է ամեն ինչ անել՝ ժամանակ ձգելու համար, թույլ չտալու, որ իրավիճակը դուրս գա վերահսկողությունից, իսկ զուգահեռ վարել ակտիվ բանակցություններ, ակտիվ աշխատել մեր արեւմտյան գործընկերների հետ, որպեսզի բանակցությունները հնարավորինս շուտ սկսվեն եւ սկսվեն ՄԽ համանախագահության վերագործարկմամբ ու այդ մարմնի շրջանակներում։ Հայարփի Բաղդասարյան
20:27 - 30 հուլիսի,2021
Հայաստանի օդային տարածքը թուրքական և ադրբեջանական ավիաընկերությունների համար փակ չէ և չի եղել

Հայաստանի օդային տարածքը թուրքական և ադրբեջանական ավիաընկերությունների համար փակ չէ և չի եղել

Երեկ Times.am լրատվական կայքը հրապարակել է «Ստամբուլից Բաքու մեկնող ինքնաթիռը Երևանի երկնքում» վերտառությամբ հոդված, որում նշվում է, որ Երևանի երկնքով բավական քիչ բարձրության վրա ինքնաթիռ է անցել, որը Ստամբուլից ուղևորվում էր Բաքու։ Հոդվածի հեղինակը եզրակացրել է, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան արդեն ստացել են օդային միջանցք։ Սակայն նյութում առկա պնդումները մանիպուլյատիվ են։ Ուսումնասիրելով Ստամբուլից Բաքու և հակառակ ուղղությամբ իրականացվող քաղաքացիական չվերթները՝ Flightradar համակարգից տեղեկացանք, որ նման չվերթներ իրոք տեղի ունեցել են և ոչ մեկ կամ երկու անգամ։ Այսպես, համաձայն Flightradar համակագի վերջին մեկ տարվա տվյալների՝ թուրքական ավիաընկերությունը Հայաստանի օդային տարածքով ավիաչվերթներ սկսել է իրականացնել միայն վերջին ամիսներին։  Ստամբուլից Բաքու TK332 չվերթային կոդով թռիչքներ իրականացնող Turkish Airline թուրքական ավիաընկերության թռիչքուղին սովորաբար եղել է Վրաստանի օդային տարածքով՝ շրջանցելով Հայաստանի օդային տարածքը, սակայն 2021 թվականի մայիսի 5-ին Վրաստանի օդային տարածքով Բաքու գնալու փոխարեն, թուրքական ավիաընկերության ինքնաթիռը Բաքու մեկնել է Հայաստանի օդային տարածքով։ Նման երթուղով չվերթներ եղել են նաև մայիսի 23-ին, հունիսի 8-ին, 10-ին, 28-ին, հուլիսի 4-ին, 6-ին, 9-ին, 20-ին և 29-ին։ Նույն ուղղությամբ թռիչքներ իրականացվել են նաև TK 334 և TK 338 չվերթային կոդերով։ Այս դեպքում նույնպես պարբերաբար դեպի Բաքու թռիչք իրականացնելիս օգտագործվել է Հայաստանի օդային սահմանը։ Մայիսի 1-ին, 20-ին, 23-ին, 26-ին, 27-ին, 29-ին, հունիսի 2-ին, 3-ին երկու անգամ, 4-ին, 5-ին, 6-ին, 7-ին, 10-ին երկու անգամ, 11-ին, 12-ին 13-ին, 17-ին, 18-ին, 19-ին, 21-ին, 22-ին երկու անգամ, 24-ին, 25-ին, 26-ին, 27-ին, 28-ին, 29-ին, հուլիսի 1-ին, 5-ին, 6-ին, 7-ին, 9-ին, 14-ին, 18-ին, 19-ին, 20-ին, 22-ին, 23-ին, 24-ին երկու անգամ, 25-ին, 27-ին, 28-ին և 29-ին երկու անգամ։ Ընդհանուր առմամբ, մեկ տարվա կտրվածքով Ստամբուլից Բաքու իրականացվող թռիչքների ժամանակ թուրքական ավիաընկերությունը Հայաստանի օդային տարածքով դեպի Բաքու իրականացրել է 58 չվերթ։ Բաքվից Ստամբուլ չվերթներ Հայաստանի օդային տարածքով նույնպես եղել են։ Հայաստանի օդային տարածքով դեպի Ստամբուլ չվերթները եղել են 35-ը։ Առաջին չվերթն իրականացվել է ապրիլի 11-ին, վերջինը՝ հուլիսի 29-ին։ Ինչ վերաբերում է վերոնշյալ հոդվածում հնչած այն պնդմանը, որ ինքնաթիռը Երևանի երկնքով անցել է բավական քիչ բարձրությամբ, իրականությանը չի համապատասխանում։ Հուլիսի 29-ին, Հայաստանի օդային տարածքով անցել են  թուրքական ավիաընկերության 4 ինքնաթիռներ, որոնցից երկուսի թռիչքուղին եղել է Բաքվից Ստամբուլ, մյուս երկուսինը՝ Ստամբուլից Բաքու։ Այս ինքնաթիռները Հայաստանի օդային տարածքով անցնելիս եղել են 10-11 կմ բարձրության վրա։ Մյուս պնդման՝ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի օդային միջանցք ունենալու վերաբերյալ կապ հաստատեցինք Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի Օդանավակայանների սերտիֆիկացման և օդային երթևեկության կազմակերպման վարչության պետ Դավիթ Սարուխանյանի հետ։ Մեզ հետ զրույցում վերջինս ասաց, որ Հայաստանը որևէ երկրի նկատմամբ օդային տարածքի սահմանափակում չունի և չի ունեցել՝ բացառությամբ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում կիրառված ժամանակավոր սահմանափակման․ «Քաղաքացիական ավիացիայի մասին Չիկագոյի կոնվենցիան («Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի մասին» կոնվենցիա,- հեղինակ ) ասում է՝ եթե դու ինչ-որ սահմանափակումներ ես հրապարակում, խտրականություն չես կարող անել, այսինքն՝ չես կարող մի ավիաընկերության համար օդային սահմանը փակել, մյուսի համար բացել։ Եթե ինչ-ինչ պատճառներից ելնելով փակում ես, դա պետք է լինի հավասարազոր բոլորի համար։ Մենք չենք կարող թուրքական ավիաընկերության համար փակել, մեկ այլ ընկերության համար բացել։ Մենք առաջնորդվում ենք Չիկագոյի կոնվենցիայի դրույթներով և մոտեցումը դա է»,- զրույցի ընթացքում ասաց Սարուխանյանը։ Ինչ վերաբերում է Հայաստանի օդային տարածքով անցնելուն, ապա Սարուխանյանը նշեց, որ թույլատրության խնդիր չկա, պարզապես պետք է օդային տարածքով անցնել ցանկացող ավիաընկերությունը ներկայացնի թռիչքային ծրագիրը, որտեղ նշված կլինի, թե որ ժամին են մուտք գործելու Հայաստանի օդային տարածք, որ ուղղությամբ են շարժվելու և որ ժամին են դուրս գալու։ Հետևաբար առանց հայկական կողմի իմացության թուրքական ավիաընկերությունը չէր կարող հատել Հայաստանի օդային սահմանները։ Մեր զրուցակիցն իր խոսքում նշում է «Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի մասին» կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածի ա և բ կետերը, համաձայն որոնց՝ յուրաքանչյուր պետություն ռազմական անհրաժեշտության կամ հասարակական անվտանգության նկատառումներով կարող է սահմանափակել կամ ամբողջովին արգելել այլ պետությունների օդանավերին թռիչքներ կատարել իր տարածքի որոշակի գոտիների վրա` պայմանով, որ այս առնչությամբ ոչ մի տարբերակում չի սահմանվի արգելվող պետության և մյուս պետությունների օդանավերի միջև։ Իսկ արտակարգ իրավիճակներում պետությունները կարող են արգելք դնել, եթե արգելքը կկիրառվի բոլոր այլ պետությունների օդանավերի նկատմամբ` անկախ դրանց ազգային պատկանելությունից: Այսպիսով, կարող ենք փաստել, որ Հայաստանի օդային սահմանները փակ չեն եղել Թուրքիայի և Ադրբեջանի օդանավերի համար, այլ հարց է, որ նախկինում թուրքական ավիաընկերությունը Հայաստանի օդային տարածքով չվերթներ չէր իրականացնում։ Նարեկ Մարտիրոսյան
18:51 - 30 հուլիսի,2021
Մարտական գործողություններին մասնակից կամ 2 և ավելի երեխա ունեցող ուսանողները կօգտվեն աջակցությունից․ ԱԺ-ն ամբողջությամբ ընդունեց նախագիծը

Մարտական գործողություններին մասնակից կամ 2 և ավելի երեխա ունեցող ուսանողները կօգտվեն աջակցությունից․ ԱԺ-ն ամբողջությամբ ընդունեց նախագիծը

Ազգային ժողովը երկրորդ ընթերցմամբ ընդունեց Կառավարության կողմից ներկայացված «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» օրենքում փոփոխություն և լրացում կատարելու և կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը։ ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Կարեն Թռչունյանը նախագծի առաջին ընթերցմամբ քննարկման ժամանակ ասել էր, որ առաջարկվող փոփոխություններն ու լրացումները բխում են կրթության բնագավառում պետական քաղաքականության միտումներից և ուղղված են պետության կողմից ուսանողների ֆինանսական աջակցության հասցեականությանը, ինչպես նաև նպատակայնությանը ու ծավալաների ընդլայնմանը։ «Օրենքի ընդունմամբ Սահմանադրության պահանջներին համապատասխան իրավական հիմք և լիազորող նորմեր կապահովվեն՝ հնարավորություն ընձեռելով կառավարության որոշմամբ մասնագիտական կրթական ծրագիր իրականացնող պետական ուսումնական հաստատություններում սահմանել սովորողների առանձին խմբեր, որոնք կարող են լրիվ կամ մասնակի օգտվել պետության կողմից տրամադրվող նպաստներից»։ Նա հավելել էր, որ պետության կողմից ֆինանսական աջակցություն տրամադրելու համար օրենքում ավելացվել են սովորողների առանձին խմբեր՝ մարտական գործողությունների մասնակից կամ երկու և ավելի անչափահաս երեխա ունեցող ուսանողներ։ «Առաջարկվող փոփոխությունների արդյունքում մենք կարող ենք կառավարության կողմից համապատասխան կարգերի միջոցով կարգավորել նաև մարտական գործողությունների մասնակցած ուսանողներին առկա ուսուցմամբ բակալավրի կամ ինտեգրված կրթական ծրագրերով ընդունված, երկու և ավելի անչափահաս երեխա ունեցող ուսանողներին տրվող նպաստների հետ կապված հարաբերությունները, չափերը, և համապատասխանաբար կամրագրվեն առաջադիմության շեմերը»։ Նախագիծն ընդունվեց 72 կողմ, 0 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ։ 
18:36 - 30 հուլիսի,2021
Անձին ծանր վիրավորանք հասցնելը կպատժվի նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով․ ԱԺ-ն ընդունեց նախագիծը

Անձին ծանր վիրավորանք հասցնելը կպատժվի նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով․ ԱԺ-ն ընդունեց նախագիծը

Ազգային ժողովը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունեց  «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» և «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը:  Նախագծի համաձայն` անձին ծանր վիրավորանք հասցնելու` հայհոյելու կամ նրա արժանապատվությունն այլ ծայրահեղ անպարկեշտ եղանակով վիրավորելու դեպքում  առաջարկվում է կիրառել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով։ Եթե անձի վերաբերյալ ծանր վիրավորանք պարունակող նյութեր տարածելը կատարվել է տեղեկատվական կամ հաղորդակցական տեխնոլոգիաներն օգտագործելով կամ հրապարակային այլ եղանակով կամ կատարվել է անձի հանրային գործունեությամբ պայմանավորված` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով։ Նույն արարքը, որը կատարվել է միևնույն անձի նկատմամբ պարբերաբար պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկից երեքհազարապատիկի չափով կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով: Նախագծում գրված է նաև, որ հանրային գործունեություն է համարվում անձի կողմից լրագրողական, հրապարակախոսական գործունեության, ծառայողական պարտականությունների կատարման, հանրային ծառայության կամ հանրային պաշտոն զբաղեցնելու, հասարակական կամ քաղաքական գործունեության հետ կապված վարքագիծը»: Նախագիծն առաջին ընթերցմամբ քննարկվել և ընդունվել էր այսօր։
18:20 - 30 հուլիսի,2021
Ի՞նչ հակացուցումներ ունեն կորոնավիրուսի պատվաստանյութերը, և ո՞ր դեպքերում չի կարելի պատվաստվել․ պարզաբանում է համաճարակաբանը

Ի՞նչ հակացուցումներ ունեն կորոնավիրուսի պատվաստանյութերը, և ո՞ր դեպքերում չի կարելի պատվաստվել․ պարզաբանում է համաճարակաբանը

Աշխարհում շարունակվում է կորոնավիրուսի տարածումը, դրան զուգընթաց՝ կորոնավիրուսի դեմ պատվաստումային գործընթացը։ Ի՞նչ հակացուցումներ ունեն պատվաստանյութերը, ո՞ր խմբերին պատկանող մարդկանց ոչ մի դեպքում չի կարելի պատվաստվել։ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի համաճարակաբանության ամբիոնի ավագ դասախոս, համաճարակաբան Արման Բադալյանն ասում է, որ առհասարակ պատվաստանյութերի հակացուցումների դեպքում կա երկու մոտեցում՝ բացարձակ հակացուցում և ժամանակավոր հակացուցում։ «Պատվաստումային գործընթացում բացարձակ հակացուցում համարվում է ծանր ալերգաբանական ռեակցիան, մասնավորապես՝  նախորդ պատվաստման մասով անաֆիլակտիկ շոկը։ Այսինքն՝ եթե նախորդ պատվաստումից նման ռեակցիա է առաջանում, մյուս դեղաչափը այլևս չի ներարկվում։ Դա համարվում է բացարձակ հակացուցում»։ Բադալյանի խոսքով՝ պատվաստանյութի ժամանակավոր հակացուցում կարող է նշանակվել, եթե, օրինակ, մարդն ունի քրոնիկ հիվանդություն և գտնվում է այդ հիվանդության սրացման փուլում։ «Հղիությունը, օրինակ, համարվում է ժամանակավոր հակացուցում։ Ճիշտ է, կախված իրավիճակից՝ հղիներն էլ կարող են պատվաստվել կորոնավիրուսի դեմ։ Պատվաստանյութերի փորձարկումների ժամանակ հղիությունը չի դիտարկվում որպես օրենք, դրա համար զգուշավոր մոտեցում ենք ցուցաբերում և առողջական վիճակից ելնելով՝ կարող ենք անել, կարող ենք չանել։ Մեծամասամբ, երբ արվում է, իրեն միշտ արդարացնում է։ Ժամանակավոր հակացուցում կարող է նշանակվել սուր վիճակներից, երբ, օրինակ, մարդը որևէ հիվանդությամբ հիվանդացել է և այդ հիվանդության սուր փուլում է գտնվում։ Նորածնի ցածր քաշը, օրինակ, նույնպես կարող է համարվել ժամանակավոր հակացուցում։ Այսինքն՝ բառը հուշում է, որ դու պարզապես հետաձգում ես պատվաստումը»։ Համաճարակաբանն ասում է նաև, որ պատվաստանյութերի առնչությամբ գոյություն ունի զգուշավորության գաղափարը, երբ հայտնի է, որ այս կամ այն պատվաստանյութի վերաբերյալ որոշակի դեպքեր են գրանցվել, և անհրաժեշտ է զգուշություն ցուցաբերել։ «Դա, ըստ էության, հակացուցում չի համարվում, բայց որպես բժիշկ՝ պետք է հասկանաս՝ արժե՞ անել, թե՞ ոչ։ Այսինքն՝ զգուշավորություն պետք է ցուցաբերել»։ Արմեն Բադալյանը նաև նշում է, որ չի կարելի կենդանի պատվաստանյութեր ներարկել բնածին իմունապակասորդի, ինչպես նաև Մարդու իմունային անբավարարության վիրուսի (ՄԻԱՎ) դեպքում։ Նա նաև նշում է, որ ալերգիան պատվաստանյութերի դեպքում չի համարվում հակացուցում։ «Եթե ինչ-որ սուր շրջան չկա, ապա ալերգիան բացարձակապես չի համարվում հակացուցում։ Եթե ինչ-որ խնդիր կա, օրինակ, այդ պահին ինքը բժշկական միջամտություն է ստանում, այդ դեպքերում, բնականաբար, պետք է վիճակը հանդարտվի, դրանից հետո պատվաստումները լինեն»։ Անդրադառնալով երեխաների՝ կորոնավիրուսի դեմ պատվաստավելուն՝ Բադալյանը նշում է, որ Հայաստանում կորոնավիրուսի դեմ օգտագործվող 3 պատվաստանյութերը 18 տարեկանից բարձր խմբի համար են։ «Սակայն կա նաև, օրինակ, «Pfizer» պատվաստանյութը, որը նախատեսված է նաև 12-17 տարեկանների համար, և որին իրենց կառավարող մարմինն արտակարգ կիրառման թույլտվություն է տվել։ Դեռ միայն այս պատվաստանյութն է, որ նախատեսված է երեխաների համար, բայց ես համոզված եմ, որ մյուս կազմակերպությունները փորձարկումների փուլում են։ Իհարկե, այդ կազմակերպությունների թիվը քիչ կլինի, որովհետև հեշտ չէ երեխաների շրջանում փորձարկումներ կատարելը»։ Անդրադառնալով հարցին՝ արդյոք պատվաստանյութերը կարո՞ղ են մեծահասակների համար վտանգավոր լինել, Բադալյանն ասում է՝ չկա բժշկական միջամտություն, որը չունենա իր խնդիրները։ «Բնականաբար, մեծահասակների շրջանում կա այդ խնդիրը, կան ռիսկեր, բայց հասկանում ենք, որ օգտակարությունը ավելի մեծ է, քան ռիկսերը, և այդ սկզբունքով ենք առաջ շարժվում։ Բնականաբար, կան ռիսկեր, բայց դրանք շատ փոքր են ու չնչին»։ Բադալյանն ընդգծում է, որ պատվաստանյութերը կլինիկական փորձարկումներ են անցնում ու անվտանգ են համարվում։ «Պարզապես քանի որ օրական կտրվածքով տասնյակ միլիոնավոր դեղաչափեր են արվում, կարող են խնդիրներ առաջանալ, որոնք նույնիսկ կլինիկական փորձարկումների ժամանակ ի հայտ չեն եկել։ Դրանց հաճախականությունը շատ հազվադեպ է, և կրկնեմ, որ ռիսկերը ավելի քիչ են, քան օգտակարությունը։ Պատվաստանյութերի դեպքում հետմարկետինգային հսկողություն է սահմանվում։ Կարող ես պատվաստանյութը 1974 թվականից օգտագործել, բայց այն շարունակի մշտադիտարկման փուլում լինել։ Մեծ հաշվով, յուրաքանչյուր պատվաստանյութի, դեղորայքի վերաբերյալ կարող ենք ենթադրել, որ այն հետո կարող է ինչ-որ խնդիր առաջացնել, բայց միայն այդ սկզբունքով առաջ գնալը ճիշտ մոտեցում չէ։ Այսօր կիրառվող պատվաստանյութերի մեծ մասը ավելի հին տեխնոլոգիաներով են ստեղծված, մյուսները՝ նոր։ Նոր ասելով՝ նկատի ունեմ, որ դրանք մոտավորապես 20-30 տարվա վաղեմություն ունեն, այսինքն՝ փորձարկումները մարդկանց շրջանում, կենդանիների շրջանում եղել են։ Մեծ հաշվով, կորոնավիրուսի պատվաստանյութերի 290-ից ավելի թեկնածուներ կան, բայց կիրառում ենք մոտ 9-10-ը, այսինքն՝ պատվաստանյութերը շատ բարդ ընտրության փուլ են անցնում»։   Նանե Ավետիսյան
17:18 - 30 հուլիսի,2021
Մարտական գործողություններին մասնակից կամ 2 և ավելի երեխա ունեցող ուսանողները կօգտվեն աջակցությունից․ ԱԺ-ն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց նախագիծը

Մարտական գործողություններին մասնակից կամ 2 և ավելի երեխա ունեցող ուսանողները կօգտվեն աջակցությունից․ ԱԺ-ն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց նախագիծը

Ազգային ժողովը առաջին ընթերցմամբ ընդունեց Կառավարության կողմից ներկայացված «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» օրենքում փոփոխություն և լրացում կատարելու և կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը։ Նախագիծը ներկայացնելիս ԿԳՄՍ փոխնախար Կարեն Թռչունյանն ասաց, որ առաջարկվող փոփոխություններն ու լրացումները բխում են կրթության բնագավառում պետական քաղաքականության միտումներից և ուղղված են պետության կողմից ուսանողների ֆինանսական աջակցության հասցեականությանը, ինչպես նաև նպատակայնությանը ու ծավալաների ընդլայնմանը։ «Օրենքի ընդունմամբ Սահմանադրության պահանջներին համապատասխան իրավական հիմք և լիազորող նորմեր կապահովվեն՝ հնարավորություն ընձեռելով կառավարության որոշմամբ մասնագիտական կրթական ծրագիր իրականացնող պետական ուսումնական հաստատություններում սահմանել սովորողների առանձին խմբեր, որոնք կարող են լրիվ կամ մասնակի օգտվել պետության կողմից տրամադրվող նպաստներից»։ Թռչունյանը նշեց, որ բացի օրենքով սահմանված շրջանակից՝ սովորողների այլ խմբերին ուսման վարձի փոխհատուցում հատկացնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է 44-օրյա պատերազմով և երկրում հայտարարված արտակարգ դրությամբ։  «Պետության կողմից ֆինանսական աջակցություն տրամադրելու համար օրենքում ավելացվել են սովորողների առանձին խմբեր՝ մարտական գործողությունների մասնակից կամ երկու և ավելի անչափահաս երեխա ունեցող ուսանողներ։ Առաջարկվող փոփոխությունների արդյունքում մենք կարող ենք կառավարության կողմից համապատասխան կարգերի միջոցով կարգավորել նաև մարտական գործողությունների մասնակցած ուսանողներին առկա ուսուցմամբ բակալավրի կամ ինտեգրված կրթական ծրագրերով ընդունված, երկու և ավելի անչափահաս երեխա ունեցող ուսանողներին տրվող նպաստների հետ կապված հարաբերությունները, չափերը, և համապատասխանաբար կամրագրվեն առաջադիմության շեմերը»։
14:28 - 30 հուլիսի,2021
Սահմանային շերտում կարգելվի առանց թույլտվության ԱԹՍ-ների, տեսալուսանկարահնող սարքերի օգտագործումը․ ԱԺ-ն երկրորդ ընթերցմամբ քննարկեց նախագիծը

Սահմանային շերտում կարգելվի առանց թույլտվության ԱԹՍ-ների, տեսալուսանկարահնող սարքերի օգտագործումը․ ԱԺ-ն երկրորդ ընթերցմամբ քննարկեց նախագիծը

Ազգային ժողովը արտահերթ նիստի ընթացքում երկրորդ ընթերցմամբ քննարկեց «Պետական սահմանի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին և «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին նախագծերը։«Ընդունումը պայմանավորված է ՀՀ պետական սահմանի սահմանային շերտում տեսալուսանկարահանող, անօդաչու թռչող սարքերի օգտագործման հետ կապված հարաբերությունները կանոնակարգելու, սահմանային շերտ մուտք գործելու կամ այնտեղ գտնվելու, բնակվելու կանոնները խախտած անձանց նկատմամբ վարչական ներգործության միջոցներ կիրառելու հիմքերը հստակացնելու, ինչպես նաև նշված իրավախախտման համար սահմանված վարչական պատասխանատվության չափը վերանայելու անհրաժեշտությամբ»,-նախագիծը ներկայացնելիս ասաց նախագծի հիմնական զեկուցող, ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ Ստեփան Մելքոնյանը
13:11 - 30 հուլիսի,2021
Նաիրա Զոհրաբյանը ԱԺ արտակարգ նիստ հրավիրելու անհրաժեշտություն է տեսնում

Նաիրա Զոհրաբյանը ԱԺ արտակարգ նիստ հրավիրելու անհրաժեշտություն է տեսնում

Սահմանային լարվածությունները Հայաստան-Ադրբեջան սահմանին շարունակվում են։ Նախօրեին ես հրապարակային դիմել էի ԱԺ դեռևս գործող նախագահ Արարատ Միրզոյանին ՝ առաջարկելով հրավիրել արտակարգ նիստ և քննարկել այն իրավիճակը, որ այսօր մենք տեսնում ենք սահմանին։ Այս մասին Ազգային ժողովի արտահերթ նիստի ընթացքում ասաց պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը։ Նա նշեց, որ իր առաջարկը մնում է ուժի մեջ։ «Ես կարծում եմ և պնդում եմ, որ  այս արտահերթից հետո պիտի անպայմանորեն հրավիրել նիստ, հրավիրել վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանին, Զինված ուժերի, Պաշտպանության նախարարության ղեկավար մարմիններին, և եթե անհրաժեշտություն կա փակ ֆորմատով քննարկել ստեղծված իրավիճակը։ Առաջիկայում Մոսկվայում սպասվում են եռակողմ, բավականաչափ բարդ բանակցություններ։ Ես չեմ ուզում, որ կրկնվի 44-օրյա պատերազմից առաջ և հետո եղած իրավիճակը, երբ որևէ մեկը ոչինչ չգիտեր։ Հիմա իսկապես կոնսոլիդացվելու, հիմա իսկապես միասնական լուծումներ և թուրք-ադրբեջանական տանդեմին (որովհետև արդեն հայտարարվում է միասնական բանակ ունենալու մասին) իրապես գրագետ, համախմբված, ճիշտ քայլերով հակադարձելու ժամանակն է, իսկ հայհոյանքը քրեականացնելու համար, ապագա խորհրդարանի էքշնները նվազեցնելու համար, կարծում եմ, դուք ժամանակ կգտնեք»։
12:31 - 30 հուլիսի,2021
Մինչեւ չհասկանանք՝ ինչի դեմ ենք պատերազմում եւ ինչի համար, մնալու ենք թույլ, միշտ խոցելի․ Հրաչյա Արզումանյան

Մինչեւ չհասկանանք՝ ինչի դեմ ենք պատերազմում եւ ինչի համար, մնալու ենք թույլ, միշտ խոցելի․ Հրաչյա Արզումանյան

Ադրբեջանի այս ագրեսիվությունը, հարձակումները այն մարտավարության եւ ռազմավարության շրջանակում են, որը նրանք օգտագործում են, այսպես կոչված, հիբրիդային պատերազմներում, ուստի սա պատերազմի շարունակություն է՝ այլ մեթոդներով, ոչ այլ ինչ։ Այս մասին Infocom-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքական գիտությունների դոկտոր, ազգային անվտանգության հարցերի փորձագետ Հրաչյա Արզումանյանը՝ խոսելով վերջին օրերին հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող զարգացումների մասին։ Երեկ առավոտյան հայտնի դարձավ, որ հուլիսի 28-ի գիշերը ադրբեջանական ԶՈՒ ստորաբաժանումները հերթական անգամ դիմել են սադրանքի եւ խախտել հրադադարը հայ-ադրբեջանական սահմանի հյուսիսարեւելյան հատվածում՝ Վերին Շորժայից Սոթք ընկած հատվածում: Մարտերի հետեւանքով հայկական կողմը հուլիսի 28-ին ուներ երեք զոհ, հինգ վիրավոր։ Եւ չնայած երեկ պաշտոնական խողովակներով խոսվեց հրադադարի պայմանավորվածության մասին, հակառակորդն այսօր դարձյալ խախտել է այն, ինչի հետեւանքով մենք եւս մեկ վիրավոր ունենք։ Հրաչյա Արզումանյանն այն կարծիքին է, որ այս առումով նոր բան չկա․ Ադրբեջանի դիրքորոշումը նույնն է, այդ երկրի նախագահ Իլհամ Ալիեւը բավականին հստակ ու բաց հայտարարել է իր մտադրությունների մասին, թե՝ Սյունիքը նույնպես ադրբեջանական հող է, թե Երեւանը նույնպես ադրբեջանական ժառանգություն է, եւ այլն։  Ըստ տարբեր վերլուծաբանների՝ Ադրբեջանն այս սադրիչ քայլերով փորձում է երեք խնդիր լուծել՝ Նախիջեւանին կապող իր ցանկացած միջանքը, Արցախի վերաբերյալ որեւէ պահանջից Հայաստանի հրաժարումը, եւ հայ-ադրբեջանական սահմանի դեմարկացիան ու դելիմիտացիան՝ սահմանագծումն ու սահմանազատումը, բնականաբար, Ադրբեջանին շահեկան պայմաններով։ Այս իրավիճակում, սակայն, ըստ մեր զրուցակցի, դեմարկացիայի եւ դելիմիտացիայի մասին խոսելը ճիշտ չէ, քանի որ սա էլ է պատերազմի՝ տեղեկատվական պատերազմի տարր։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանը, Թուրքիան ու Ադրբեջանը պարտադրում են խնդրի քննարկում, որը իրականության հետ ոչ մի կապ չունի․ «Մենք գործ ունենք ռազմական գործողությունների, գործ ունենք պատերազմի շարունակության հետ։ Եւ պատերազմի պայմաններում խոսել դեմարկացիայի մասին՝ կոռեկտ չէ։ Դեմարկացիա չկա, կա ռազմական գործողությունների շարունակություն։ Կան լայնածավալ ռազմական գործողություններ, եւ կան նաեւ այլ մեթոդներ։ Եվ երկրորդ՝ դուք խոսում եք Ադրբեջանի քայլերի եւ մտադրությունների մասին, որոնք պայմանականորեն կարելի էր անվանել մարտավարական․ դրանք Ադրբեջանի քաղաքականության եւ ռազմավարության տարրեր են։ Ի վերջո՝ խնդիրը, բնականաբար, չի հանգում միայն միջանցք ստանալուն․ դա, այո՛, ռազմավարական խնդիր է, բայց, վերջին հաշվով, խնդիր է դրվում չեզոքացնելու եւ, հնարավոր է, նաեւ ոչնչացնելու հայկական պետությունը։ Նպատակը հայ ժողովրդի, հայկական պետության գործոնը քաղաքական քարտեզից հեռացնելն է, հայկական հարցի վերացումը, 21-րդ դարում հայկական հարցի ձեւակերպումը թույլ չտալը»,- մեկնաբանեց Հրաչյա Արզումանյանն ու նկատեց՝ հիմա հակառակորդը մեզ կրկին բաց ասում է իր նպատակներին մասին․  «Երբ օգոստոսին՝ պատերազմից առաջ, Էրդողանն ասում էր, որ անհրաժեշտ է ավարտել այն, ինչ սկսել են իրենց պապերը, իսկ հետո ռազմական շքերթում հիշվեց Էնվեր փաշան, մեզ բաց հաղորդագրություններ ուղարկվեցին, թե ինչպիսին են Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Ռուսաստանի գաղափարական, ռազմավարական նպատակները։ Եվ հարցն այն է, որ մենք չենք ցանկանում դա ընդունել։ Այսինքն՝ հիմնական խնդիրը թուրքական կողմում չէ, եւ խնդիրը միայն միջանցքը չէ․ եթե հայկական կողմը գնա միջանցքը բացելուն, չի նշանակում, որ խաղաղություն կլինի, ո՛չ, պատերազմը կշարունակվի այլ մեթոդներով, այլ ասպարեզներում։ Կառաջանան այլ խնդիրներ։ Եվ, իմ կարծիքով, խնդիրները կվերջանան այն ժամանակ, երբ հայ ժողովուրդը համաձայնի հրաժարվել պետականությունից»։  Իսկ Հայաստանն, ըստ քաղաքական գիտությունների դոկտորի, չի պատկերացնում՝ ինչ խնդիրների, սպառնալիքների առաջ է կանգնած։ Նրա կարծիքով՝ եթե ի վիճակի չես ձեւակերպել սպառնալիքը, եթե ի վիճակի չես ձեւակերպել խնդիրը, չես կարող գտնել լուծում, որովհետեւ անընդհատ լուծում ես սխալ խնդիր․ «Տեխնիկական գիտություններում կա այսպիսի սահմանում՝ խնդրի ճիշտ ձեւակերպումը լուծման կեսն է։ Այսինքն՝ մեր թուլությունը, մեր պարտությունը՝ 2020 թվականի արցախյան 2-րդ պատերազմում, հակառակորդի մտադրություններն ու նպատակները չհասկանալու հետեւանք են։ Հետեւանք են չհասկանալու այն, որ մենք պատերազմելու ենք ոչ թե փոքր Ադրբեջանի հետ, այլ Թուրքիայի, որի դաշնակիցն է Ռուսաստանը՝ մեր ռազմավարական գործընկերը»։ Արզումանյանի համոզմամբ՝ Հայաստանի՝ իրավիճակը եւ իրական սպառնալիքի համատեքստը ճիշտ գնահատելու ունակություն չունենալը մեզ բերեց պարտության։ Ուստի մինչեւ մենք չհասկանանք՝ ինչի դեմ ենք պատերազմում եւ ինչի համար, մնալու ենք թույլ, միշտ խոցելի։ Մեր հարցին, թե ինչպե՞ս, ի՞նչ մեխանիզմներով ՀՀ-ն կարող է դիմակայել սպառնալիքներին, երբ հակառակորդը, փաստորեն, ինչպես ցույց են տալիս զարգացումները, շարունակելու է իր հռետորաբանությունն ու սադրանքները՝ իր նպատակին ամեն գնով հասնելու համար, Արզումանյանը պատասխանեց․ «Ադրբեջանը, Թուրքիան, Ռուսաստանը, այո՛, ամեն դեպքում շարունակելու են սկսած ռազմավարությունը։ Բայց սկզբի համար մենք պետք է հասկանանք, որ Ադրբեջանը եւս դարձել է «արհեստական», որովհետեւ այս պատերազմից հետո, փաստացի, Թուրքիան կլանել է Ադրբեջանը, կարելի է ասել՝ այն Թուրքիայի մարզերից մեկն է դարձել, եւ «երկու պետություն, մեկ ժողովուրդ» կարգախոսից նրանք բավական մոտ են «մեկ պետություն, մեկ ժողովուրդ» մոտեցումն իրագործելուն։ Այս դեպքում մենք դիմակայում ենք ոչ թե Ադրբեջանին, այլ Թուրքիային եւ Ռուսաստանին, եւ այս քայլի գիտակցումը ստիպում է քեզ այլ կերպ նայել առկա քաղաքական, տնտեսական եւ այլ միություններին»,- ասաց Արզումանյանը՝ հավելելով՝ հնարավոր չէ լուծել Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ պատերազմի խնդիրը՝ առանց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները նորովի ձեւակերպելու։ Ըստ քաղաքական գիտությունների դոկտորի՝ այն հարաբերությունները, որոնք մենք ձեւավորել ենք հետխորհրդային շրջանում, հետխորհրդային Հայաստանի շրջանակներում, սխալ դուրս եկան, եւ, հետեւաբար, որպես ժողովուրդ, որպես պետություն՝ պետք է վերաձեւակերպել՝ ինչ ես ուզում, հետո՝ վերանայել քո դաշինքները, որովհետեւ դրանք բերեցին պատերազմի, պարտության․ «Նշանակում է՝ պիտի վերանայես՝ որն է Ռուսաստանի դերը, արդյոք քեզ պե՞տք է Ռուսաստանի ռազմական ներկայությունը, եթե պետք է, ապա ի՞նչ պայմաններով, ի՞նչ խնդիր է լուծում Հայաստանում Ռուսաստանի ներկայությունը եւ այլն։ Հնարավոր է՝ քեզ անհրաժեշտ է այլ ուժերի ներկայություն, հնարավոր է՝ դու պետք է չեզոք դիրք ունենաս։ Այդ պատճառով շարունակվող որոշումների շրջանակներում, որոնք քեզ հասցրին աղետի Արցախում, այդ նույն ճանապարհով շարունակելով՝ դու չես կարող լուծումներ գտնել, լուծումներ չեն լինի։ Անհրաժեշտ է կանգ առնել, հասկանալ՝ որտեղ ես, որոնք են Հայաստանի խնդիրները 21-րդ դարում, եւ դրանից հետո սկսել փնտրել դաշնակիցներ»։ Իսկ կարծիքները, թե եթե ՀՀ-ն վերանայի ՌԴ-ի հետ իր հարաբերությունները եւ փորձի դաշնակիցներ փնտրել, օրինակ, արեւմուտքում, ապա Ռուսաստանն ամեն ինչ կանի Հայաստանի համար ավելի վատ իրավիճակներ ստեղծելու համար, Հրաչյա Արզումանյանը շանտաժ է համարում, շանտաժ, որն արդեն 30 տարի է՝ լսում ենք․ «Դա օգնե՞ց մեզ շրջանցել պատերազմը։ Դա օգնե՞ց մեզ խուսափել պարտությունից։ Հետեւաբար, դու պետք է փնտրես այլ լուծումներ, այս 30 տարիների ընթացքում ընդունված լուծումները չեն աշխատում, դրանք հանգեցրին աղետի։ Եթե շարունակես այդ որոշումները, կստանաս եւս մեկ աղետ եւ հայկական լեռնաշխարհում հայ ժողովրդի, հայկական պետականության ոչնչացում: Այսինքն՝ խնդիրը, որը մեզ բերեց պարտության, եւ պարտությունն ինքնին ստիպում են քեզ սկզունքորեն, խորապես վերանայել պետության հիմքերը»,- ասաց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ այս առումով պետք է խոսել հայկական նոր պետության մասին, կարեւոր չէ՝ ինչպես կկոչվի՝ 4-րդ հանրապետություն եւ այլն, բայց այս պարտությունը բերում է հայոց պատմության հետխորհրդային ժամանակաշրջանի եւ հետխորհրդային հայկական պետականության ավարտին․  «Այստեղից՝ պարտությունից հետո դու արդեն ստիպված ես կառուցել նոր պետություն։ Մինչ այդ դու ունեիր ընտրության հնարավորություն, եթե ավելի շուտ սկսեիր, հնարավոր է՝ չլիներ այս պարտությունը։ Բայց պարտությունը ստիպում ու պարտադրում է քեզ սկսել նոր պետության կառուցումը։ Եթե քո մեջ ուժ ես գտնում այդ ճանապարհով գնալու, ունենում ես նոր հնարավորություններ, եթե դա չես անում, ապա հեռանում ես քաղաքական պատմությունից»։ Ռիսկեր, Արզումանյանի համոզմամբ, միշտ կան․ ամեն դեպքում, երբ քայլեր չես ձեռնարկում հեռանալու համար, չի նշանակում, որ հարված չես ստանա։ Նրա դիտարկմամբ՝ Հայաստանը ստորագրել է նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը, որի կետերից մեկը ռազմական գործողությունների դադարեցումն էր այն դիրքերում, որտեղ կանգնած ենք, ռազմագերիների փոխանակումը, միջանցքի քննարկումը։ Մեր զրուցակիցը հարց է հնչեցնում՝ զորքերը մնացի՞ն իրենց տեղերում․ չմնացին, ռազմագերիների փոխանակում տեղի ունեցա՞վ․ տեղի չունեցավ, այդ դեպքում ինչո՞ւ ենք կարծում, որ փաստաթուղթը ստորագրած կողմերը՝ Ռուսաստանն ու Ադրբեջանը, ապագայում կկատարեն իրենց պարտավորությունները։ Որտեղի՞ց երաշխիք, որ Ռուսաստանը չի խախտի պայմանավորվածությունները, որ Թուրքիան սահմանը չի անցնի, որ Ռուսաստանը կպաշտպանի Հայաստանին Նախիջեւանով Թուրքիայի ուղիղ հարձակումից․ «Նման երաշխիքներ չկան, պետք չէ հորինել»։  Ինչ վերաբերում է նոր դաշնակիցներին, ապա, Արզումանյանի համոզմամբ, չես կարող խոսել դաշնակիցների մասին, քանի դեռ ներսում չես կողմնորոշվել։ Մինչեւ ինքդ չորոշես՝ ինչ ես սկսում կառուցել, դաշնակիցներ որոնելը ոչինչ չի տա․ «Նախ՝ պետք է հասկանաս՝ ով ես դու, ինչ ես կառուցում, հետո փնտրես դաշնակիցներ։ Կլինեն նրանք արեւմուտքում, կլինեն նրանք Հեռավոր Արեւելքում, կլինեն նրանք Ասիայում, սա արդեն հաջորդ խնդիրն է, սակայն այսօր, քանի դեռ չես գիտակցել, որ պարտվել ես, որովհետեւ ամեն ինչ սխալ էր ու այժմ անհրաժեշտ է սկսել այլ կերպ, դաշնակիցներ փնտրելը իմաստ չունի։ Դաշնակիցներ պետք է փնտրել այն ժամանակ, երբ կողմնորոշվել ես՝ ուր ես գնում, քանի դեռ չես կողմնորոշվել՝ ինչ նպատակ ունես, օգնություն փնտրելն իմաստ չունի»։ 
23:15 - 29 հուլիսի,2021
Հունիսին Իրանից Հայաստան է ժամանել ավել քան 8000 զբոսաշրջիկ․ հնարավոր է՝ տասնօրյա ցենզը վերանայվի․ Գայանե Այվազյան

Հունիսին Իրանից Հայաստան է ժամանել ավել քան 8000 զբոսաշրջիկ․ հնարավոր է՝ տասնօրյա ցենզը վերանայվի․ Գայանե Այվազյան

Հանրության շրջանում շարունակվում են քննարկումները COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութի անվճար տրամադրման վերաբերյալ․ մի մասի պնդմամբ՝ սա լավ տարբերակ է Հայաստանում առողջապահական տուրիզմի զարգացման համար, իսկ մյուս մասի կարծիքով՝ Հայաստանը գնում է պատվաստանյութը, եւ գործընթացը ձեռնտու չէ պետության համար։  Ինչպես հայտնի է՝ Հայաստանում օտարերկրյա քաղաքացիների պատվաստման համար ընտրվել է «AstraZeneca» պատվաստանյութը․ դեղաչափը տրամադրվում է անվճար։ Վերջին շրջանում պատվաստումների համար Հայաստան ժամանող զբոսաշրջիկների մեջ մեծ թիվ են կազմում հատկապես Իրանից ժամանածները։  Պատվաստանյութերի անվճար տրամադրման գործընացի՝ զբոսածրջության վրա ազդեցության վերաբերյալ Infocom.am-ը զրուցել է Զբոսաշրջության կոմիտեի հանրային կապերի, թվային մարքեթինգի փորձագետ Գայանե Այվազյանի հետ։  Մեր զրույցում Այվազյանը տեղեկացրեց, որ զբոսաշրջության ոլորտում աճ գրանցվել է ամենաշատը հունիս եւ հուլիս ամիսներին։ Փորձագետի խոսքով՝ դա նույնիսկ անզեն աչքով տեսանելի էր։ Այս ամիսներին հիմնական պատվաստումային տուրիզմի թիրախը իրանացիներն էին, բայց Հայաստան են ժամանում նաեւ այլ երկրներից, որոնք պատվաստվում են, բայց նրանց քանակը փոքր է։ Իսկ հիմնական, ավելի մեծ խումբը Իրանից է, քանի որ Իրանում կա նաեւ պատվաստումների հասանելիության խնդիր․ դեռեւս պատվաստվում են 55-ից բարձր տարիք ունեցող մարդիկ եւ երիտասարդներն էլ են ուզում պատվաստվել, որպեսզի նաեւ շատ հանգիստ կարողանան շրջագայել, դրա համար այս տարբերակը իրենց հարմար է, քանի որ Հայաստանը մոտիկ է, կարող են գալ պատվաստվել։ «Այդ առումով, իհարկե, գրանցվեց իրանցի զբոսաշրջիկների աճ, հունիս ամսին ունեցանք 8000-ից ավելի իրանացի զբոսաշրջիկ եւ նախորդ ամսվա համեմատ, կարելի է ասել, թիվը կրկնապատկվեց։ Հուլիս ամսվա տվյալները դեռ ամփոփված չեն, բայց, իհարկե, հուլիսի առաջին կեսը նույնպես շատ ակտիվ էր, ու վստահ եմ, որ մինչեւ հուլիսի կեսը կրկին այցերը շատ են եղել, այս պահին հոսքը մի փոքր թեթեւացել է, դա նաեւ անզեն աչքով է երեւում։ Դա պայմանավորված է 10-օրյա ժամկետով, որ զբոսաշրջիկը 10 օր պետք է անցկացնի Հայաստանում՝ պատվաստվելու համար։ Դրա պատճառների մասին խոսել է Առողջապահության նախարարությունը․ որպեսզի խնդիրներ չառաջանան եւ մեր քաղաքացիները կարողնանան առաջնահերթ պատվաստվել, դրա համար որոշակի սահմանափակումներ դրվեցին»,- հավելեց Այվազյանը։ Վերջինս ընդգծեց, որ 10-օրյա ցենզի սահմանման պատճառներից մեկն էլ հոսքերի կառավարումն է, քանի որ տեսանելի էր, որ հոսքերի կառավարման հետ խնդիրներ առաջացան, որովհետեւ միանգամից մեծ հոսքեր եկան։ Փորձագետի դիտարկմամբ՝ մի կողմից այդ հոսքերը բարենպաստ ազդեցություն ունեցան տուրիզմի վրա, բայց, միեւնույն ժամանակ, որոշակի բացասական ազդեցություններ եւս կային երկրի տնտեսության վրա, քանի որ մի շարք զբոսաշրջիկներ գալիս էին շատ կարճ ժամանակով։ «Հետո նկատեցինք, որ նույնիսկ կեցության ու մնալու խնդիր ունեինք, այսինքն՝ փորձում էին առանց կեցության մեկ օրով գալ, պատվաստվել եւ նորից վերադառնալ, ինչը, իհարկե, չի կարող դրական լինել, որովհետեւ, եթե խոսում ենք տուրիզմից, ակնկալում ենք, որ տուրիստը գումար կծախսի եւ իր կեցության հարցերը կհոգա, ինչը կարդարացներ անվճար պատվաստումը։ Այս դեպքում, սակայն, արդարացված չէր, դրա համար որոշակի սահմանափակում դրվեց։ Այս պահին 10 օր է սահմանված, բայց հետագայում այն կարող է վերանայվել՝ պատվաստանյութերի նոր քանակի ստացման հետ»,- նշեց Այվազյանը՝ հավելելով, որ վերանայման արդյունքւոմ կարող է օրերի քանակը կրճատվել։  Այս դեպքում, ինչպես նկատեց մեր զրուցակիցը, նորից կխթանվի զբոսաշրջությունը, ինչը նոր երեւույթ է, բայց մի շարք երկրներում արդեն կարելի է դիտել նման ռազմավարություն․ նման կերպ երկրները խթանում են զբոսաշրջությունը, եւ դա էլ իր դրական կողմերն է ունենում, որովհետեւ համավարակից ամենաշատ տուժած ոլորտը՝ տուրիզմը, կարիք ունի առողջացման, ուստի բոլոր հնարավոր տարբերակներով փորձում են առողջացնել։ Օրինակ՝ Նյու-Յորքում, Բալիում, Ռուսատանում նման ռազմավարություն է մշակվում, պատվաստումային փաթեթներ են մշակվում՝ զբոսաշրջային ոլորտն աշխուժացնելու համար։ «Մեզ մոտ դա մի քիչ սպոնտան ստացվեց, չեմ կարող ասել, թե հստակ մշակված ռազմավարություն կար, բայց մենք էլ սկսեցինք դրա դրական կողմերը գնահատել եւ հետագայում հաշվի ենք առնելու, իհարկե, բոլոր դրական կողմերը։ Հիմա էլ խրախուսում ենք զբոսաշրջային ընկերություններին՝ փաթեթներ մշակել եւ առաջարկել 10-օրյա ժամկետով գալ, շրջագայել, պատվաստվել եւ վերադառնալ իրենց երկիր»,- ասաց փորձագետը։ Նա նշեց, որ Կոմիտեի մշակած ռազմավարություն չկար, այսինքն՝ պատվաստումային տուրիզմ զարգացնելու միտումներ ամենասկզբից չկային։ Խոսելով պատվաստանյութերի անվճար տրամադրման կարգի մասին՝ Այվազյանը շեշտեց, որ դա առողջապահության նախարարության որոշումն էր, քանի որ դա պայմանավորված էր պատվաստանյութերի առկայությամբ։ Որոշման պատկաճներից մեկն այն էր, որ ՀՀ քաղաքացիների մոտ պատվաստվելու ցանկությունը քիչ էր, կար պատվաստանյութերի բավարար քանակ, դրա համար պատվաստումները բաց էին նաեւ զբոսաշրջիկների համար։ Երբ հոսքն ավելացավ, ԱՆ-ն նույնպես իր ռազմավարության մեջ դիտարկեց պատվաստանյութերի քանակը, եւ կարիք առաջացավ կանոնակարգելու։ Պատվաստումային տուրիզմը նորություն է եղել նաեւ Զբոսաշրջության կոմիտեի համար։ Գործընթացն ունի իր դրական եւ բացասական կողմերը, որոնք մասնագետները դիտարկում են։  Անդրադառնալով հանրային տարբեր հարթակներում քննարկվող այն հարցին, թե պատվաստանյութերի համար պետք է որոշակի գումար սահմանել, Այվազյանը հայտնեց, որ այս հարցն ավելի շատ Առողջապահության նախարարության որշելիքն է, Կոմիտեն այս առումով ասելիք չունի։ «Եթե հարցը դիտարկենք զբոսաշրջության տեսանկյունից, ապա լավագույնը անվճար տրամադրումն է, քանի որ այդ դեպքում զբոսաշրջիկների հոսքը մեծ է։ Երբ սահմանում ես որոշակի վճար, ապա սահմանափակումներ ես մտցնում։ Հիմա օրերի առումով կա սահմանափակում, որը որոշակիորեն ազդում է հոսքի վրա, նույն կերպ նաեւ վճարը կարող է ազդել, բայց այդ նույն վճարն էլ շատ տարակուսելի է՝ ի՞նչ վճար դնել, որքա՞ն գումար սահմանել, որպեսզի այն արդարացված լինի։ Շատ հաճախ կային հաշվարկներ, որ ավելի օգուտ է, որ զբոսաշրջրիկը գա այստեղ, գումար ծախսի, քան վճար սահմանվի։ Նաեւ հաշվի առնելով մի շարք երկրների փորձը՝ անվճար տարբերակն ավելի ձեռնտու է, ուղղակի պետք է հասկանալ, թե ինչպես պետք է անել, որ կարգավորվեն հոսքերը։ Այս ուղղությամբ էլ աշխատանք տարվում է, քանի որ ԱՆ-ն արդեն որոշակի համակարգ է մշակել, եւ կա արդեն էլեկտրոնային տոմսի հնարավորություն»,- մանրամասնեց մեր զրուցակիցը։ Փորձագետի դիտարկմամբ՝ սահմանված ցենզն էլ ունի իր բացատրությունը եւ կարիք չկա այն շատ շահարկել, իսկ բացատրությունն այն է, որ Հայաստանում դեռ կա պատվաստանյութերի քանակների խնդիր, երբ այդ խնդիրը լուծվի, հնարավոր է՝ ժամկետն իջեցվի։ «Հիմա առաջնայինը Հայաստանի համար իր քաղաքացիներին պատվաստելն է: Միայն պատվաստումային տուրիզմը չէ շարժիչը, մեր հիմանկան նպատակը դա չէ, այլ այն, որ մենք ապահովենք մեր քաղաքացիների անվտանգությունը եւ, իհարկե, ինչքան շատ պատվաստվեն, այնքան Հայաստանը ավելի հետաքրքիր կդառնա զբոսաշրջիկների համար, քանի որ նաեւ ավելի անվտանգ կլինի։ Անվճար պատվաստանյութերի տրամադրումը մի ձեւ է խթանելու, բայց միակ ու հիմնական ձեւը չէ»,- հավելեց Այվազյանը։  Այն հարցին, թե ընդհանուր առմամբ ի՞նչ դրական ազդեցություն ունեցավ պատվաստանյութերի հայտնվելը զբոսաշրջության մեջ, Այվազյանը նշեց, որ պատվաստումների դրական կողմն այն է, որ շատ երկրներ իրենց սահմանափակումները թեթեւացրել են, հատկապես եվրոպական երկրները, որոնք երկար ժամանակ փակ մնացին, բայց պատվաստանյութերն ինչ-որ չափով հնարավորություն տվեցին, որ այդ սահմանափակումները թեթեւացվեն։ «Օրինակ՝ նույն Անգլիան բոլոր սահմանափակումները հանել է, որովհետեւ պատվաստված է իր բնակչության, եթե չեմ սխալվում, 70 տոկոսից ավելին։ Այսինքն՝ դրական տեղաշարժ կա, եւ դրանով է պայմանավորված, որ հիմա ակտիվ պատվաստումային քաղաքականություն է տարվում, որովհետեւ հասկանալի է, որ, ցավոք սրտի, կորոնավիրուսը չի վերացել եւ շարունակելու է իր գործը, հիմա էլ նոր շտամների ի հայտ գալը բացասական է ազդում զբոսաշրջության վրա»։  Ասպրամ Փարսադանյան
16:13 - 29 հուլիսի,2021
«Կրիսպ» ընկերության ու ԵՊՀ-ի նոր համագործակցության նպատակը ՀՀ-ում արհեստական բանականության ոլորտի զարգացումն է․ Տիգրան Սարգսյան

«Կրիսպ» ընկերության ու ԵՊՀ-ի նոր համագործակցության նպատակը ՀՀ-ում արհեստական բանականության ոլորտի զարգացումն է․ Տիգրան Սարգսյան

Օրեր առաջ Երևանի պետական համալսարանը և հայկական «Կրիսպ» ընկերությունը հուշագիր են ստորագրել, որով համալսարանում կբացվի YSU AI Lab գիտակրթական լաբորատորիան։ Ի՞նչ նպատակով է ստեղծվում լաբորատորիան և ի՞նչ հնարավորություններ այն կստեղծի ԵՊՀ ուսանողների համար։ «Կրիսպ» ընկերության հետազոտական գծով տնօրեն Տիգրան Սարգսյանն ասում է, որ այս նախաձեռնության նպատակը Հայաստանում արհեստական բանականության դպրոցի ստեղծումն ու ուժեղացումն է․ «Նպատակ ենք ունեցել ստեղծելու մի այնպիսի կենտրոն, որտեղ ԵՊՀ բակալավրիատի, մագիստրատուրայի, ասպիրանտուրայի ուսանողները հնարավորություն կունենան միանալու, կրթվելու, աշխատելու, տպագրելու աշխատություններ, աշխատելու երկարատև նախագծերի վրա, կուտակել նոր գիտելիքներ։ Սրա շնորհիվ հետագայում Հայաստանում ավելի շատ ստարտափներ կստեղծվեն արհեստական բանականության ոլորտում, այսինքն՝ սա երկարատև ներդրում է մեր ոլորտի մեջ»։ Տիգրան Սարգսյանը պատմում է, թե ինչու են կարևորում հենց այս ոլորտի զարգացումը․ «Եթե հետհայացք անենք, կտեսնենք՝ այն մարդը, որը այսօր մենք ենք, մոտ 30.000 տարի կա։  Օրինակ, միջնադարում դարբինը ուներ իր մասնագիտությունը․ ձիու ոտքին նալ էր խփում ու այդ գործով ամբողջ կյանքում ապրում էր։ Այդ գիտելիքը փոխանցում էր իր որդուն, որը ամբողջ կյանքում այդ նույն գործը անում էր։ Հետո կյանքի տեմպը կամաց-կամաց արագացավ։ Եղան ինդուստրիալ հեղափոխություններ․ առաջին հեղափոխությունը 18-րդ դարում էր, երբ ածուխը հայտնաբերվեց։ Այնուհետև շոգեքարշը ստեղծվեց, մոտ 100 տարի անց հայտնաբերեցին գազը, նավթը, այրման շարժիչը, ևս 100 տարի անց էլեկտրականությունը ու տարբեր ուղղությունները սկսեցին զարգանալ»։ Տիգրան Սարգսյանի խոսքով՝ 21-րդ դարում սկսեցին զարգացում ապրել նաև արհեստական բանականությունը, մասնավորապես՝ մեքենայական ուսուցումը, որոնց նպատակը ամեն ինչ ավտոմատացնելն է․ «2000-ականները համարվում են 4-րդ ինդուստրիալ հեղափոխության փուլը, երբ սկսեց շատ արագ ինտերնետը զարգանալ, զարգացան ամպային տեխնոլոգիաները, ի հայտ եկավ արհեստական բանականությունը և, մասնավորապես մեքենայական ուսուցման ոլորտը, որոնք ամեն ինչ փորձում են ավտոմատացնել։ Օրինակ, 18-19-րդ դարերում եղել են մարդիկ, ովքեր փորձել են մեքենաները ջարդել, որովհետև ասում էին՝ այդ մեքենաները մեզնից մեր աշխատանքը խլում են, բայց պրոգրեսը բերում է նրան, որ եթե, օրինակ, 1800 թ․-ին մարդիկ աշխատում էին շաբաթական 70 և ավելի ժամ, ապա հիմա մենք աշխատում ենք շաբաթական 40 ժամ, շաբաթ-կիրակի հանգստանում ենք։ Այս արհեստական բանականությունը, մեքենայական ուսուցումը բերում է նրան, որ ավելի շատ բաներ են ավտոմատացվում, այն, ինչ թվում էր, որ միայն մարդը կարող է անել, հիմա դա ավտոմատ հնարավոր է անել։ Այսինքն՝ շատ աշխատատեղեր կփակվեն, որովհետև պետք չեն լինի, կբացվեն նորերը, շատ ոլորտներ, որոնք 20 տարի առաջ թվում էին շատ արդիական, այլևս արդիական չեն համարվի»։ Նա նաև ընդգծում է, որ արհեստական բանականության, մեքենայական ուսուցման ոլորտները աշխարհում ամենաբարձր վարձրատրվողներից են․ «Այս ոլորտները կարող են մեծ փոփոխություն ստեղծել։ Նայելով առաջ ու հասկանալով, թե 10 տարի հետո ինչ մասնագիտություններ կլինեն, պետք է փորձել Հայաստանում կրթել և ունենալ ավելի շատ մասնագետներ հենց այդ մասնագիտություններով, որոնք ավելի բարձր աշխատավարձ կստանան, որոնք չեն կորցնի իրենց աշխատանքը և ավելի բարձր եկամտային հարկ կվճարեն, որպեսզի պետությունը զարգանա։ Օրինակ, արհեստական բանականության ոլորտը, բիոտեխնոլոգիաների ոլորտը, բիոֆիզիկայի ոլորտը շատ կաճեն»։ Տիգրան Սարգսյանն ասում է, որ այս պահին պարզ չէ, թե երբ կլինի լաբորատորիայի բացումը․ հիմա քննարկումներ են անցկացնում, հետագա քայլերն են որոշում, ու իրավաբանական հարցերն են կարգավորում։ Նրա խոսքով՝ լաբորատորիան գիտական ուղղվածություն է ունենալու։ Հնարավոր է, որ մյուս բուհերից նույնպես ուսանողների ներգրավեն։ «Պետք է հասկանալ՝ ինչպես դա իրագործել, որովհետև դա կրթական համակարգ է` իր օրենքներով, բայց մտադրությունն այն է, որ բոլորը կարողանան միանալ: «Կրիսպ»-ի աշխատակիցների մեծ մասը ԵՊՀ շրջանավարտներ են ու հիմա դասավանդում են ԵՊՀ-ում։ ԵՊՀ-ն տալիս է ֆունդամենտալ գիտելիքներ և սովորեցնում է սովորել․ այս պոտենցիալը տեսնելով՝ այս պրոյեկտը ԵՊՀ-ում սկսեցինք»,- ասում է Տիգրան Սարգսյանը ու հավելում, որ այս լաբորատորիայի հիմնումը Հայաստանում երկարաժամկետ կտրվածքով մեծ ազդեցություն է ունենալու։   Նանե Ավետիսյան
14:40 - 29 հուլիսի,2021
ՀՀ-ն ձեռք կբերի «Sinopharm» և «Pfizer» ընկերությունների արտադրության 500.000 դեղաչափ պատվաստանյութ

ՀՀ-ն ձեռք կբերի «Sinopharm» և «Pfizer» ընկերությունների արտադրության 500.000 դեղաչափ պատվաստանյութ

Կառավարության նիստի ընթացքում ՀՀ առողջապահության նախարարի պաշտոնակատար Անահիտ Ավանեսյանը ներկայացրեց «ՀՀ 2021 թվականի «Պետական բյուջեի մասին» օրենքում վերաբաշխում կատարելու մասին» նախագիծը։ «Կառավարության որոշման նախագիծը միտված է կորոնավիրուսի վարակի կանխարգելման նպատակով պատվատանյութերի անխափան մատակարարումը ապահովելուն։ Ինչպես հայտնի Է, Հայաստանը մասնակից է «Կովաքս» հարթակին և դրա շրջանակներում ձեռք է բերում պատվաստանյութեր, սակայն այն հաշվարկված է մեր բնակչության 10-15%-ի համար։ Մնացած թիրախային ցուցանիշներին հասնելու համար պատվաստանյութերը ձեռք են բերվում երկկողմանի համաձայնագրերի հիման վրա, և, իհարկե, մենք անում ենք ամեն ինչ, որպեսզի ՀՀ-ին հասանելի լինեն նաև նվիրատվությամբ տրվող պատվաստանյութերը։ Այս որոշման շրջանակներում նախատեսվում է ձեռք բերել «Sinopharm» և «Pfizer» ընկերությունների արտադրության  500.000 դեղաչափ պատվաստանյութ, և, ուղղվող  միջոցները, ընդհանուր առմամբ, 3 միլիարդ  459 միլիոն դրամ է կազմելու»։ Կառավարության անդամները կողմ քվեարկեցին քննարկվող նախագծին։
12:05 - 29 հուլիսի,2021